Informator

13. 12. 2011.

CRNA GORA
VRHOVNI SUD
 
 
 
  
 
 
 
 
INFORMATOR
 
ZA SVJEDOKE/OŠTEĆENE - ŽRTVE TRGOVINE LJUDIMA, TRGOVINE DJECOM RADI USVOJENJA I NASILJA U PORODICI ILI PORODIČNOJ ZAJEDNICI
  
 
Podgorica, 2011.
Koji sudovi su mjesno nadležni da postupaju u krivičnim djelima trgovina ljudima, trgovina djecom radi usvojenja i nasilje u porodici ili porodičnoj zajednici?
 
Za krivična djela trgovina ljudima (čl. 444 Krivičnog zakonika Crne Gore), trgovina djecom radi usvojenja (čl. 445 Krivičnog zakonika Crne Gore) i nasilje u porodici ili porodičnoj zajednici (čl. 220 Krivičnog zakonika Crne Gore) nadležni su sledeći sudovi na teritoriji Crne Gore:
 
1) Osnovni sud u Baru – za teritoriju opštine Bar;
2) Osnovni sud u Beranama – za teritoriju opština Berane i Andrijevica;
3) Osnovni sud u Bijelom Polju – za teritoriju opština Bijelo Polje i  Mojkovac;
4) Osnovni sud u Danilovgradu – za teritoriju opštine Danilovgrad;
5) Osnovni sud u Žabljaku – za teritoriju opština Žabljak i Šavnik;
6) Osnovni sud u Kolašinu – za teritoriju opštine Kolašin;
7) Osnovni sud u Kotoru – za teritoriju opština Kotor, Budva i Tivat;
8) Osnovni sud u Nikšiću – za teritoriju opština Nikšić i Plužine;
9) Osnovni sud u Plavu – za  teritoriju opštine Plav;
10) Osnovni sud u Pljevljima – za teritoriju opštine Pljevlja;
11) Osnovni sud u Podgorici – za teritoriju Glavnog grada Podgorice;
12) Osnovni sud u Rožajama – za teritoriju opštine Rožaje;
13) Osnovni sud u Ulcinju – za teritoriju opštine Ulcinj;
14) Osnovni sud u Herceg Novom – za teritoriju opštine Herceg Novi;
15) Osnovni sud u Cetinju – za teritoriju Prijestonice Cetinje.
 
 
Za najteže oblike ovih krivičnih djela (izvršenih na organizovan način ili sa smrtnom posljedicom) mjesno su nadležni:
 
1) Viši sud u Podgorici  – za područja osnovnih sudova u Podgorici, Baru,  Danilovgradu, Kotoru, Nikšiću, Ulcinju, Herceg Novom i Cetinju.
 
2) Viši sud u Bijelom Polju  – za  područja osnovnih sudova u Bijelom Polju, Beranama, Žabljaku, Kolašinu, Plavu, Pljevljima i Rožajama
 
 
Važnost svjedočenja pred sudom
 
Učešće svjedoka/oštećenih u sudskom postupku je od presudne važnosti za njegov tok i uspješnost, ali i za nepristrasan i pravičan rad suda kako bi sud mogao suditi i presuditi svim odgovornim za izvršenje krivičnih djela trgovina ljudima, trgovina djecom radi usvojenja i nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici.
 
Ukoliko ste prilikom izvršenja navedenih krivičnih djela oštećena strana ili svjedok njegovog izvršenja, imajte na umu da Vaše svjedočenje može pomoći utvrđivanju istine i da svojim iskazom možete pomoći da učinioci budu izvedeni pred lice pravde. Vaš iskaz biće od pomoći sudijama da rasvijetle krivični događaj i donesu pravičnu presudu.
 
Da li je bezbjedno svjedočiti – mjere zaštite?
 
Svaki svjedok ima pravo na fizičku i drugu zaštitu. U Crnoj Gori mjere zaštite svjedocima pruža Jedinica za zaštitu - posebna jedinica pri Upravi policije. Ova jedinica pored programa zaštite svjedoka pruža i mjere privremene zaštite.
 
Sam sud opremljen je tehničkim i audio uređajima koji na osnovu zakona mogu biti korišćeni u svrhu pružanja zaštite tokom samog svjedočenja. U tom smislu, svoj iskaz možete dati uz izmjenu glasa i slike. Isključenje javnosti i davanje iskaza pod pseudonimom su, takođe, mjere koje mogu biti primijenjene. Ukoliko iz bezbjedonosnih razloga ne želite da dođete u sud i svjedočite pred sudijom pojedincem ili sudskim vijećem može Vam se, u određenim slučajevima, odobriti svjedočenje putem video i konferencijske veze iz zgrade suda najbliže mjestu Vašeg prebivališta, a koja ima ovu mogućnost i odgovarajuće tehničke uslove. U dosadašnjoj praksi ova mogućnost korišćena je više kao izuzetak nego kao pravilo.
 
 
Vaše učešće u sudskom postupku je od presudne važnosti za njegov tok i uspješnost, ali i za nepristrasan i pravičan rad suda kako bi sud mogao suditi i presuditi svim odgovornim za izvršenje krivičnih djela trgovina ljudima, trgovina djecom radi usvojenja i nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici.
 
 
 
Služba za podršku oštećenima/svjedocima
 
U svim sudovima koji postupaju u krivičnim predmetima ustanovljena je Služba za pružanje podrške oštećenima/svjedocima u predmetima trgovine ljudima, trgovine djecom radi usvojenja i nasilja u porodici ili porodičnoj zajednici.
 
Prvi kontakt sa sudom, prije početka zakazanog glavnog pretresa ili dok se nalazite u prostorijama suda, možete uspostaviti s ovlašćenim licem iz Službe za podršku toga suda.
Angažovano lice će Vam pomoći u pogledu davanja pune podrške - informacije o krivičnom postupku, obezbjeđivanja zaštite tj. eliminisanju mogućnosti fizičkih nasrtaja ili vrijeđanja Vas kao oštećenog/svjedoka prije i nakon suđenja u prostorijama suda.
Ukoliko ste sklonište ili pomoć našli kod nevladinog sektora, znajte da Služba za podršku sarađuje sa nevladinim organizacijama koje se bave problemom trgovine ljudima i nasilja u porodici.
 
Svjedočenje može predstavljati traumatično iskustvo iz različitih emotivnih i psiholoških razloga: porodičnih nesuglasica, straha, nepoznavanja rada suda, osjećanja nelagodnosti zbog prisustva optuženih i sl.
 
Mi smo tu da bi Vam dali podršku i pomogli Vam da prevaziđete negativna osjećanja u vezi sa Vašim učešćem u postupku jer je Vaš doprinos utvrđivanju istine presudan, a Vaše iskustvo neprocjenjivo za donošenje osuđujućih presuda za odgovorne učinioce krivičnih djela.
Ovlašćena lica iz Službe za podršku su Vam na raspolaganju da odgovore na Vaša pitanja, da daju objašnjenja u vezi sa radom suda, krivičnim postupkom, mjestom sjedenja u sudnici i da učine sve što mogu kako bi Vaše svjedočenje predstavljalo pozitivno iskustvo, a ne nelagodnost.
Zadatak Službe za podršku je da Vam obezbijedi uslove za sigurno i bezbjedno svjedočenje, koje će biti iskustvo koje će Vas dodatno ojačati u pogledu zaštite Vaših prava i sloboda.
_____________________________________________________________
 
Službu za podršku možete kontaktirati u bilo kom trenutku.
Tu smo da Vam pomognemo oko svih Vaših pitanja i razjasnimo nedoumice u vezi sa Vašim boravkom i svjedočenjem pred sudom.
 
 
Ko može biti saslušan kao svjedok?
 
Kao svjedoci pozivaju se lica za koja je vjerovatno da će moći da daju obavještenja o krivičnom djelu i učiniocu i o drugim važnim okolnostima. Kao svjedoci mogu se saslušati oštećeni, oštećeni kao tužilac i privatni tužilac.
 
 
Ko može biti oslobođen od dužnosti svjedočenja?
 
Od dužnosti svjedočenja može biti oslobođen:
1) bračni drug okrivljenog i lice sa kojim okrivljeni živi u vanbračnoj zajednici;
2) srodnici okrivljenog po krvi u pravoj liniji (npr: roditelj, dijete, unučad, djed, baba), srodnici u pobočnoj liniji zaključno do trećeg stepena (npr: brat, sestra, bratanić/čna, sestrić/čna, stric, tetka, ujak) kao i srodnici po tazbini zaključno do drugog stepena (npr: očuh, maćeha,svekar, tašta, svastika);
3) usvojenik i usvojilac okrivljenog.
 
Oslobađanje od dužnosti svjedočenja ne odnosi se na lica koja su pozvana da svjedoče u postupku za krivično djelo zapuštanje i zlostavljanje maloljetnog  lica, nasilje u porodici ili u porodičnoj zajednici i rodoskrvnjenje, kad je oštećeno maloljetno lice.
 
Sud koji vodi postupak dužan je da ova lica prije njihovog saslušanja ili čim sazna za njihov odnos s okrivljenim upozori da ne moraju svjedočiti.
Ukoliko ima osnova da neko od gore navedenih lica uskrati svjedočenje u odnosu na jednog od okrivljenih, to lice je oslobođeno dužnosti svjedočenja i u odnosu na druge okrivljene ako se njegov iskaz, prema prirodi stvari, ne može ograničiti samo na druge okrivljene.
 
 
Svjedočenje
 
Kada uđete u sudnicu i stanete ispred sudije ili tročlanog sudskog vijeća, sudija pojedinac ili predsjednik vijeća će Vas obavijestiti o Vašim pravima i obavezama i opomenuti Vas na dužnost davanja istinitog iskaza i upozoriti da davanje lažnog iskaza predstavlja krivično djelo.
Ukoliko niste položili zakletvu za svjedoke u istrazi, sudija pojedinac ili predsjednik vijeća će Vas zamoliti da pročitate tekst zakletve koja se nalazi otkucana na papiru ispred Vas i koja glasi:
 
„Zaklinjem se da ću o svemu što pred sudom budem pitan govoriti istinu i da ništa od onoga što mi je poznato neću prećutati.“
 
Kada položite zakletvu daćete iskaz o Vašem saznanju u cjelosti. Kada završite iskaz, ukoliko sudiji pojedincu ili predsjedniku vijeća ili sudijama- članovima vijeća ostane nešto nejasno u vezi sa tim okolnostima, oni će Vam postavljati pitanja. Niste dužni da date odgovore na pojedina pitanja kad je vjerovatno da bi time izložili sebe ili svoje bližnje teškoj sramoti ili krivičnom gonjenju.
 
Oštećeni koji je žrtva krivičnog djela protiv polne slobode, kao i dijete koje se saslušava kao svjedok ima pravo da svjedoči u odvojenoj prostoriji pred sudijom i zapisničarem, a tužilac, okrivljeni i branilac da gledaju prenos iz druge prostorije, uz mogućnost da postavljaju pitanja svjedoku.
 
 
Saslušanje maloljetnog lica
 
Prilikom saslušanja maloljetnog lica, naročito ako je ono oštećeno krivičnim djelom, postupiće se obazrivo da saslušanje ne bi štetno uticalo na psihičko stanje maloljetnog lica. U slučaju potrebe, saslušanje maloljetnog lica obaviće se uz pomoć psihologa ili drugog stručnog lica.
 
Ako se kao svjedok saslušava maloljetno lice, sudija pojedinac/vijeće može odlučiti da se za vrijeme njegovog saslušanja isključi javnost.
 
U slučaju da maloljetno lice prisustvuje glavnom pretresu kao svjedok ili oštećeni, udaljiće se iz sudnice čim njegovo prisustvo nije više potrebno.
 
Ko sve postavlja pitanja svjedoku?
 
Kada sudija pojedinac ili sudsko vijeće završi s ispitivanjem, pravo da Vam postavljaju pitanja imaju tužilac, punomoćnici oštećenih, odbrana, kao i sami optuženi. Bitno je da znate da svi oni imaju obavezu da Vam pitanja postavljaju preko sudije pojedinca ili predsjednika sudskog vijeća kojem i Vi dajete odgovor. Uz dozvolu sudije pojedinca ili predsjednika vijeća strane mogu svjedoku postavljati pitanja i neposredno.
 
Šta je predočavanje, a šta suočenje?   
 
Ukoliko se Vaš iskaz na glavnom pretresu razlikuje u nekim djelovima od iskaza koji ste dali prilikom ranijeg saslušanja, sud će Vam predočiti raniji iskaz ili će Vam ukazati na uočeno odstupanje, pa će Vas upitati zašto na glavnom pretresu dajete drugačiji iskaz. Po potrebi, pročitaće se Vaš raniji iskaz ili dio tog iskaza.
Takođe, moguće je da sud odredi i suočenje sa nekim od svjedoka čiji se iskazi razlikuju od Vaših. Tom prilikom ćete biti u situaciji da licem u lice toj osobi kažete šta imate o određenim okolnostima o kojima ste se različito izjasnili.
 
Šta kad se završi svjedočenje?
 
Kada završite davanje iskaza napustićete sudnicu i vratiti se svojoj kući.
 
Bitno je napomenuti da kao oštećeni imate pravo na naknadu nužnih izdataka (npr: troškovi nastali odsustvovanjem sa posla), a kao svjedok imate pravo na naknadu troškova prevoza u visini koju tražite na osnovu karte za prevoz. U slučaju da ste na suđenje došli sopstvenim vozilom, imate pravo na nadoknadu troškova u visini cijene prevoza iz mjesta Vašeg  prebivališta do suda.
 
 
 
Služba za podršku oštećenima/svjedocima u sudovima u Crnoj Gori
- ovlašćena lica-
 
 
Osnovni sud u Baru
 
Mišo Jakšić, 067/344-501
 
Osnovni sud u Beranama
 
Marijana Knežević, 067/343-633
 
Osnovni sud u Bijelom Polju
 
Gorica Belević, 067/310-564, 050/432-006
 
Osnovni sud u Danilovgradu
 
Ivan Bulatović, 067/283-950
 
Osnovni sud u Žabljaku
 
Ranko Ćosović, 068/060-130
 
Osnovni sud u Kolašinu
 
Arsen Popović, 020/865/163
 
Osnovni sud u Kotoru
 
Vesna Pejović, 032/325-752
 
Osnovni sud u Nikšiću
 
Jelena Anđelić, 069/482-710
 
Osnovni sud u Plavu
 
Eldina Feratović, 068/749-392
 
Osnovni sud u Pljevljima
 
Slavica Stanić, 069/546-228
 
Osnovni sud u Podgorici
 
Željka Jovanović, 069/331-271
 
Osnovni sud u Rožajama
 
Zahit Camić, 051/271-595
 
Osnovni sud u Ulcinju
 
Arben Hodžić, 067/527-671
 
Osnovni sud u Herceg Novom
 
Aleksandra Ljubić, 067/207-213
 
Osnovni sud u Cetinju
 
Novak Martinović, 067/207-653; 068/809-605
 
 
Viši sud u Podgorici
 
Milica Vlahović, 068/368-853
 
Viši sud u Bijelom Polju
 
Andrijana Bulatović, 068/562-676 i 067/274-668
 
 
Apelacioni sud Crne Gore
 
Tatjana Savković, 067/245-278