KONSULTATIVNI SAVJET EVROPSKIH SUDIJA ( CCJE )

Mišljenje br . ( 2013 ) 16

O ODNOSIMA IZMEĐU SUDIJA I ADVOKATA


 
usvojeno na 14. plenarnom sastanku CCJE-a
( Strazbur, 13-15 novembar 2013 )

 

I. UVOD


1 . U skladu sa projektnim zadatkom povjerenim od strane Komiteta ministara, Konsultativni savjet evropskih sudija (CCJE ) odlučio je da pripremi za 2013. godinu, Mišljenje o odnosima između sudija i advokata sa ciljem boljeg kvaliteta i efikasnosti pravde.

2. Mišljenje je pripremljeno na osnovu prethodnih Mišljenja CCJE-a i relevantnih instrumenata Savjeta Evrope, naročito Evropske povelje o Zakonu o sudijama (1998), Magna Carte sudija ( 2010 ) i "Preporuka Komiteta ministara CM / Rec ( 2010 ) 12 o sudijama : nezavisnost, efikasnost i odgovornost. Ono takođe uzima u obzir Osnovne principe Ujedinjenih nacija o nezavisnosti sudstva (1985), Osnovne principe Ujedinjenih nacija o ulozi advokata (1990), principi sudijskog ponašanja u Bangaloru (2002) i Komentare Grupe Sudskog integriteta o principima iz Bangalora (2007). Dalje, mišljenje se oslanja na rad Savjeta advokatskih komora i udruženja pravnika Evrope (CCBE), ​​posebno Kodeksa ponašanja za evropske pravnike (1998, izmjene i dopune 2002 i 2006) i Povelje o osnovnim principima Evropske pravne profesije (2006).

Ono uzima u obzir odgovore država na upitnike i izvještaje sačinjene od strane naučnog stručnjaka gđe Natali FRICERO ( Francuska ), kao i doprinose sa konferencije održane u Parizu 7. novembra 2012., koju su zajednički organizovali CCJE i Advokatska komora Pariza, kao i konferencije održane u Rimu 13. juna 2013., u organizaciji CCJE-a , italijanskog Visokog pravosudnog savjeta i Nacionalnone advokatske komore Italije.

CCJE je takođe konsultovao CCBE u toku pripreme ovog Mišljenja.

II . Uloge sudija i advokata u funkcionisanju pravosudja

3. Države vođene vladavinom prava trebaju da organizuju svoje sudske sisteme na takav način da suprematija vladavine prava i poštovanja osnovnih prava i sloboda budu garantovani u skladu sa Evropskom konvencijom o ljudskim pravima ( u daljem tekstu: Konvencija ), kao i sudskom praksom Evropskog suda za ljudska prava ( u daljem tekstu: Sud ). I sudije i advokati imaju vitalne uloge u ispunjavanju ovog cilja na najbolji mogući način.

CCJE je već priznao suštinsku ulogu saradnje među različitim stranama uključenim u pravilno funkcionisanje pravosuđa i interakcije između ovih aktera. Tako, u stavu 10 njegovog Mišljenje br 12. (2009), CCJE je potvrdio da je dijeljenje zajedničkih pravnih principa i etičkih vrijednosti od strane svih profesionalaca uključenih u pravnom procesu od suštinskog značaja za pravilno sprovođenje pravde.

4. Sudije i advokati imaju različite uloge u sudskom procesu, ali doprinos oba zanimanja je neophodan da bi se došlo do fer i efikasnog rješenja za sve pravne procese u skladu sa zakonom.

5. Stav 2 Osnovnih principa UN-a o nezavisnosti sudstva propisuje da sudstvo nepristrasno odlučuje o stvarima pred njim, na osnovu činjenica i u skladu sa zakonom, bez ikakvih ograničenja, nezakonitih uticaja, podsticaja, pritisaka, prijetnji ili miješanja, neposrednih ili posrednih, sa bilo koje strane ili iz bilo kog razloga. U istom dokumentu, stav 6. navodi da princip nezavisnosti sudstva ovlašćuje i zahtijeva da sudstvo treba da osigura da se sudski postupci sprovode na fer način i da se prava stranaka moraju poštovati.

CCJE je naglasio u svom Mišljenju br 1 (2001) da je nezavisnost sudstva nije prerogativ ili privilegija u interesu sudija, ali je preduslov za vladavinu prava i garancija za one koji traže i očekuju pravdu.

6. U okviru svoje profesionalne obaveze da brane prava i interese svojih klijenata, advokati moraju da imaju bitnu ulogu u sprovodjenje pravde. Stav 6 Komentara na Povelju o osnovnim principima Evropske pravne profesije CCBE definiše ulogu advokata koja glasi : " Uloga advokata, bez obzira da li se odnosi na pojedinca, korporaciju ili državu, jeste da bude pouzdani savjetnik klijenta i njegov predstavnik, kao profesionalac poštovan od strane trećih lica, i kao neizostavni učesnik u sprovodjenje pravde. Objedinjujući sve ove elemente, advokat, koji vjerno služi interesima sopstvenog klijenta i štiti prava klijenta, takođe ispunjava funkcije advokata u društvu - koje su da se preduprijede i spriječe sukobi, kako bi se osiguralo da se konflikti rješavaju u skladu sa priznatim načelima građanskog, javnog ili krivičnog prava i uz dužno poštovanje prava i interesa, radi daljeg razvoja zakona, i odbrane slobode, pravde i vladavine prava". Kao što je navedeno u stavu 1.1 Kodeksa ponašanja za evropske pravnike u CCBE , poštovanje profesionalne funkcije advokata je osnovni uslov za vladavinu prava i demokratije u društvu. Osnovni principi UN-a o ulozi advokata navode da adekvatna zaštita ljudskih prava i osnovnih sloboda na koju sve osobe imaju pravo, bilo da su ekonomskie, društvene i kulturne, ili građanske i političke, zahtijeva da sva lica imaju djelotvoran pristup pravnim uslugama koje pruža nezavisna pravna profesija. Princip 12 predviđa da će advokati u svako vrijeme održavati čast i dostojanstvo svoje profesije, kao suštinski zastupnici sprovođenja pravde.


7. Sudije i advokati moraju biti nezavisni u obavljanju svojih dužnosti, a takođe moraju biti, i biti tako i doživljeni od strane javnosti, nezavisni jedan od drugog. Ova nezavisnost je potvrđena statutom i etičkim principima usvojenim od strane svake profesije. CCJE smatra da je takva nezavisnost od vitalnog značaja za pravilno funkcionisanje pravosuđa.

CCJE upućuje na Preporuku CM / Rec (2010) 12, stav 7, koji kaže da se nezavisnost sudija treba garantovati na najvišem mogućem zakonskom nivou. Nezavisnost advokata treba da bude garantovana na isti način.

8. CCJE upućuje na stav 12. Preporuka CM / Rec ( 2010 ) 12 koji kaže da, bez predrasuda za njihovu nezavisnost, sudije i sudstvo treba da održavaju konstruktivne radne odnose sa institucijama i javnim vlastima koji su uključeni u upravljanje i administraciju sudova, kao i svim profesionalcima čiji zadaci se odnose na rad sudija, u cilju olakšavanja efikasne i efektivne administracije sudsdtva. Konstruktivni odnosi su podjednako neophodni u toku postupka, u cilju dobijanja fer i efikasnog rješenja pravnog procesa koji je u pitanju.


9. Dvije oblasti odnosa sudija i advokata se trebaju razlikovati :

- Sa jedne strane, odnose između sudija i advokata koji proizilaze iz proceduralnih principa i pravila svake države i koji će imati direktan uticaj na efikasnost i kvalitet sudskih postupaka. U zaključcima i preporukama navedenim u Mišljenju br 11 (2008) o kvalitetu sudskih odluka , CCJE je istakao da će standard kvaliteta sudskih odluka jasno biti rezultat interakcije između brojnih aktera u pravosudnom sistemu ;

- Sa druge strane, odnose koji nastaju iz profesionalnog ponašanja sudija i advokata i koji zahtijevaju uzajamno poštovanje uloga svake strane i konstruktivan dijalog između sudija i advokata.


III . UNAPREĐENJE PROCEDURALNIH ODNOSA , DIJALOGA I KOMUNIKACIJE U TOKU POSTUPKA  

10. Sudije i advokati dijele osnovnu obavezu, a to je poštovanje proceduralnih pravila i principa pravičnog suđenja.


CCJE je mišljenja da će konstruktivni odnosi između sudija i advokata poboljšati kvalitet i efikasnost postupka. Oni će takođe pomoći u ispunjavanju potreba stranaka: učesnici u sporu očekuju da oni i njihovi advokati trebaju da budu saslušani i takođe očekuju da sudije i advokati zajedno doprinesu fer rješavanju njihovog slučaja u skladu sa zakonom i u razumnom roku.


11. Međutim, kvalitet i efikasnost sudskog postupka zavisi na prvom mjestu od adekvatnog procesnog zakonodavstva i pravila o glavnim aspektima procedure za građanske, krivične i upravne predmete. Države treba da uspostave takve odredbe u skladu sa članom 6 Konvencije. Proces izrade ovih odredbi bi trebalo da uključi konsultacije sudija i advokata, ne samo u interesu ove dvije profesije, već u interesu pravične administracije pravosuđa. Konsultacije korisnika suda su takođe veoma važne. Takođe veoma je bitno da se ovi proceduralni okviri redovno ocjenjuju i ažuriraju, gdje je to potrebno, i da sudije, advokati i sudski korisnici budu uključeni u ovaj proces.

12. CCJE smatra da takvo zakonodavstvo treba da obezbijedi sudijama efikasna procesna sredstva da bi se sproveli principi pravičnog suđenja i da se spriječe nepotrebna odlaganja ili nelegitimne taktike odugovlačenja. Takvo zakonodavstvo treba da bude dovoljno čvrsto, i treba da sadrži jasne i fer rokove, a pri tom takođe dozvoljava neophodnu fleksibilnost.

13. Proceduralna pravila čine suštinsko sredstvo kako bi se omogućilo rješavanje pravnih sporova. Proceduralna pravila određuju odgovarajuće uloge sudija i advokata. Bitno je da i sudije i advokati imaju dobro znanje i razumijevanje ovih pravila, u interesu pravičnog i blagovremenog rješavanja postupaka.

14. Smjernice dogovorene na institucionalnom nivou takođe mogu biti korisne da podstakne saradnju i dijalog. CCJE smatra da sudovi treba da podstiču uspostavljanje dobre prakse koja proističe iz sporazuma između sudova i Advokatske komore. Sporazumi koji se odnose na upravljanje i vođenje postupaka su uspostavljeni u mnogim pravosudnim sistemima, u različitim formama. CCJE potvrđuje da takvi proceduralni sporazumi trebaju da budu u skladu sa proceduralnim pravom i treba da budu javni, kako bi se obezbijedila transparentnost za advokate i stranke.

15. U praksi, proceduralna pravila, bez obzira da li su ona se tiču građanskih, krivičnih ili upravnih predmeta, su često složena i omogućavaju različite proceduralne faze i posredne žalbe. Ovo može izazvati nerazumna kašnjenja i visoke troškove za stranke, kao i za društvo u cjelini. CCJE snažno podržava napore da se analiziraju i ocjenjuju postojeća proceduralna pravila u državama članicama i da se razviju, gdje je potrebno, više transparentna i odgovarajuća pravila.

Međunarodna razmjena iskustava, od strane i sudija i advokata, trebalo bi da podstakne razvoj "najbolje prakse" u oblasti procesnih okvira. Međutim, različite društvene i pravne tradicije zemalja trebale bi se uzeti u obzir.

16. Jednak pristup informacijama o proceduralnim i materijalnim zakonima, a takođe označavanje prakse, treba obezbijediti što je moguće više, kako za sudije tako i za i advokate. CCJE upućuje na stav 24 Mišljenja br 14 ( 2011 ), u kojem se smatra da pravosuđe treba da donosi sudsku praksu, ili barem orijentirne odluke, koje su dostupne na internetu, i) besplatne, ii) u lako dostupnom obliku, i iii ) uzimajući u obzir zaštitu podataka o ličnosti.

17. Sudije i advokati moraju da sarađuju u zadovoljavanju potreba stranaka. U tom cilju, CCJE smatra da je važno da se razvije planiranje saslušanja i proceduralni kalendari, da se olakša, u interesu stranaka, efikasna saradnja između sudija i advokata. Dalje, sudije i advokati moraju sarađivati u olakšavanju prijateljskih rješavanja sporova u interesu stranaka. U svom Mišljenju br 6 (2004), CCJE preporučuje da se razvije prijateljsko rješavanje slučajeva. Zajedničke obuke mogu poboljšati razumijevanje odgovarajućih uloga sudija i advokata u oblasti prijateljskih rješavanja sporova, u procesima pomirenja ili medijacije.

18. Neophodno je uspostaviti odgovarajuću komunikaciju između sudova i advokata kako bi se osigurala brzina i efikasnost postupka. CCJE smatra da države trebaju da uvedu sisteme koji će olakšati računarsku komunikaciju između sudova i advokata, u cilju poboljšanja usluga za advokate i da bi im se omogućilo da se lakše konsultuju u vezi proceduralnog statusa predmeta. U svom Mišljenju br 14 ( 2011 ) "Pravosuđe i informacione tehnologije", CCJE smatra da informacione tehnologije imaju centralnu ulogu u obezbjeđivanju informacija sudijama, advokatima i drugim zainteresovanim stranama u pravosudnom sistemu, kao i javnosti i medijima.



 

IV. RAZVOJ UZAJAMNOG RAZUMIJEVANJA I POŠTOVANJA MEĐUSOBNIH ULOGA - ETIČKI PRINCIPI


19. Sudije i advokati imaju svaki svoj skup etičkih principa. Međutim, nekoliko etičkih principa su zajednički i za sudije i za advokate, npr. poštovanje zakona, profesionalne tajne, integriteta i dostojanstva, poštovanja stranaka u sporu, stručnost, korektnost i međusobno poštovanje.

20. Etički principi sudija i advokata se takođe trebaju ticati njih samih,  u odnosima između dvije profesije.

Što se tiče sudija, CCJE je naveo u Mišljenju broj 3 (2002), stav 23., da bi sudije trebale da pokažu odgovarajuće razumijevanje za sva lica (na primer, stranke, svjedoke, branioce) i ne treba se praviti razlika koja bi se zasnivala na nezakonitom osnovu ili koja bi bila nespojiva sa odgovarajućim obavljanjem njihovih funkcija. Stav 5.3 od Bangalorskih principa ističe da će sudija vršiti njegove / njene sudijske dužnosti sa odgovarajućim uzimanjem u obzir svih lica, kao što su stranke, svjedoci, advokati, sudsko osoblje i pravosudne kolege, bez razlike po bilo kom irelevantnom osnovu, beznačajnom  za pravilno obavljanje tih dužnosti. Sudija mora da održava red i dostojanstvo rasprave u svim postupcima pred sudom i da bude strpljiv, dostojanstven i uljudan u odnosu sa strankama u postupku, porotnicima, svjedocima, advokatima i drugim sa kojima se sudija bavi u službenom svojstvu.

Što se tiče advokata, stavovi 4.1, 4.2, 4.3 i 4.4 CCBE Pravila ponašanja za evropske advokate izražavaju sledeće principe: advokat koji se pojavljuje, ili učestvuje u slučaju, pred sudom ili tribunalom mora se ponašati u skladu sa pravilima ponašanja koja se primjenjuju pred tim sudom ili tribunalom. Advokat uvijek mora da poštuje pravično vođenje postupka. Advokat će, uz održavanje dužnog poštovanja i ljubaznosti prema sudu, braniti interese klijenata časno i hrabro, bez obzira na sopstvene interese ili bilo kakve posledice za njega ili nju - ili bilo koje drugo lice. Advokat nikada neće svjesno dati lažne ili netačne informacije na sudu.

21. CCJE smatra da odnosi između sudija i advokata treba da se zasnivaju na uzajamnom razumijevanju uloga, na međusobnom poštovanju i na nezavisnosti u pogledu svakog od njih međusobno.

CCJE shodno tome smatra da je neophodno da se razvije dijalog i razmjena između sudija i advokata na nacionalnom i evropskom institucionalnom nivou po pitanju njihovih međusobnih odnosa. Etički principi i sudija i advokata trebaju se uzeti u obzir. U tom smislu, CCJE podstiče identifikovanje zajedničkih etičkih principa, kao što su obaveza nezavisnosti, dužnost da se održi vladavina prava u svakom trenutku, saradnja kako bi se obezbijedilo pravično i brzo vođenje postupka i stalna stručnu obuka. Profesionalna udruženja i nezavisni organi upravljanja i sudija i advokata treba da budu odgovorni za ovaj proces.


22. Konferencije za obuke sudija i advokata trebaju da se bave njihovim ulogama i njihovim odnosima, sa opštim ciljem unapređenja fer i efikasnog rješavanja sporova, uz poštovanje nezavisnosti obje strane. CCJE upućuje na stav 10 svog Mišljenja br 12 (2009), u kojem se smatra da, kada je to potrebno, zajednička obuka za sudije, javne tužioce i advokate o temama od zajedničkog interesa mogla bi da doprinese ostvarivanju pravde najvišeg kvaliteta.

23. U državama članicama Savjeta Evrope, sudije su regrutovane na različite načine. CCJE upućuje na CEPEJ izveštaj "Evaluacija evropskih pravosudnih sistema - izdanje 2012", Poglavlje 11.1. U nekim zemljama, sudije se uglavnom regrutuju iz reda iskusnih pravnika. U drugim zemlja, sudije i advokati ne dijele zajedničku karijeru. U ovim zemljama, razvoj uzajamnog razumijevanja između dvije profesije je posebno važan. Jedan od mogućih načina podsticanja takvog razumijevanja će biti uspostavljanje internšip programa za pripravnike - sudija u advokatskim kancelarijama i za pripravnike - advokata u sudovima. Ako se to uradi, bitno je da su zahtjevi nezavisnosti i nepristrasnosti sudstva garantovani i da se internšip organizuje na transparentan način.

24. Odnosi između sudija i advokata treba uvijek da sačuvaju nepristrasnost suda i imidž nepristrasnosti. Sudije i advokati treba da budu potpuno svjesni toga, i adekvatna proceduralna i etička pravila treba da zaštite ovu nepristrasnost.

25. I sudije i advokati uživaju slobodu izražavanja po članu 10 Konvencije.
Sudije su, međutim, obavezne da sačuvaju povjerljivost sudskih rasprava i njihovu nepristrasnost, što podrazumijeva, između ostalog, da se moraju uzdržati od komentarisanja postupaka i rada advokata.

Sloboda izražavanja advokata takođe ima svoje granice, u cilju održavanja, kao što je predviđeno u članu 10, stav 2 Konvencije, autoriteta i nepristrasnosti pravosuđa. Poštovanje prema profesionalnim kolegama, poštovanje vladavine prava i pravičnog sprovođenja pravde - principa (h) i (i) Povelje osnovnih principa u Evropske advokaturi CCBE - zahtijevaju uzdržavanje od uvredljivih kritika kolega, pojedinačnih sudija i sudskih postupaka i odluka.
 

V. PREPORUKE


CCJE potvrđuje da "dijeljenje zajedničkih pravnih principa i etičkih vrijednosti od strane svih uključenih profesionalaca u pravnom procesu je od suštinskog značaja za pravilno sprovođenje pravde", i postavlja sledeće preporuke :

I. CCJE preporučuje da države uspostave odgovarajuće proceduralne odredbe, koje moraju da definišu aktivnosti sudija i advokata, i ovlaste sudije da efikasno sprovode principe pravičnog suđenja i da spriječe nelegitimne taktike odugovlačenja stranaka. On takođe preporučuje da sudije, advokati i sudski korisnici trebaju da budu konsultovani u izradi ovih odredbi i da se ovi proceduralni okviri trebaju redovno ocjenjivati.


II . CCJE podržava međunarodnu razmjenu iskustava između sudija i advokata sa ciljem razvijanja "najbolje prakse" u oblasti procesnih okvira, uzimajući u obzir, međutim, različite društvene i pravne tradicije zemalja.


III . CCJE preporučuje da sudije organizuju saslušanja u upravljanju predmetima u okviru relevantnih procesnih zakona, i uspostave, uz konsultacije sa strankama, proceduralne kalendare, npr. navodeći proceduralne faze, postavljajući razumne i odgovarajuće rokove i strukturirajući način i vrijeme predstavljanja pismenih i usmenih podnesaka i dokaza.


IV . CCJE preporučuje razvijanje linija komunikacije između sudova i advokata. Sudije i advokati moraju biti u poziciji da komuniciraju u svim fazama u postupku. CCJE smatra da države treba da uvedu sisteme koji će olakšati računarsku komunikacija između sudova i advokata.

V. Da bi se zadovoljile potrebe stranaka, CCJE preporučuje razvijanje okvira za prijateljsko rješavanje sporova. On smatra da je razumijevanje uloga sudija i advokata u okviru prijateljskog rješavanja sporova na osnovu mirenja ili medijacije vitalni faktor za razvoj ovog pristupa i da, koliko je to moguće, zajedničke obuke o različitim načinima prijateljskog poravnanja trebaju se obezbijediti.

VI . CCJE preporučuje razvoj dijaloga i razmjene između sudija i advokata na institucionalnom nivou (nacionalnom i međunarodnom) po pitanju njihovih međusobnih odnosa, uzimajući u potpunosti u obzir etičke principe i advokata i sudija. Takav dijalog bi trebalo da olakša međusobno razumijevanje i poštovanje uloga svake strane, uz poštovanje nezavisnosti i sudija i advokata.

VII .CCJE smatra da, kada je to potrebno, zajednička obuka za sudije i advokate o temama od zajedničkog interesa može da poboljša kvalitet i efikasnost postupaka.





Ostale informacije