PREGLED STANJA U PODRUČJU PRAVOSUĐA U EU-i ZA 2017

12. 06. 2017.

EVROPSKA KOMISIJA

 
PREGLED STANJA U PODRUČJU PRAVOSUĐA U EU-i ZA 2017.


UVOD
Efikasni pravosudni sistemi podrška su ekonomskom rastu i zaštiti  osnovnih  prava. Zato Evropa promoviše i brani vladavinu prava. Ova uloga pravosudnih sistema država članica, koju je naglasio Jean-Claude Juncker, predsjednik Evropske komisije, ključna je u osiguravanju da pojedinci i preduzeća mogu u potpunosti uživati svoja prava, jačanju uzajamnog povjerenja te izgradnji povoljnog okruženja za preduzetništvo i ulaganja na jedinstvenom tržištu. Osim toga, kako je naglasio Frans Timmermans, prvi potpredsjednik Evropske komisije, efikasnim se pravosudnim sistemima ujedno podstiče primjena prava EU: Evropska unija izgrađena je na zajedničkom skupu vrijednosti koje su ugrađene u Ugovor. Te vrijednosti uključuju poštovanje vladavine prava. Tako funkcioniše ova organizacija, tako naše države članice osiguravaju jednaku primjenu prava EU na čitavom području Evropske unije.
 
Zbog tih je razloga poboljšanje efikasnosti nacionalnih pravosudnih sistema naglašeni prioritet evropskog semestra – EU-ova godišnjeg ciklusa koordinacije ekonomske politike. Nezavisnost, kvalitet i efikasnost glavni su elementi djelotvornog pravosudnog sistema. Pregledom stanja u području pravosuđa u EU-u za 2017. pomaže se državama članicama u ostvarivanju tog prioriteta pružanjem godišnjeg uporednog pregleda nezavisnosti, kvaliteta i efikasnosti nacionalnih pravosudnih sistema. Na osnovu takvog uporednog pregleda pomaže se državama članicama oko utvrđivanja mogućih nedostataka, poboljšanja i dobrih praksi, te trendova u funkcionisanju nacionalnih pravosudnih sistema tokom vremena. To je od ključne važnosti i za efikasnost prava EU-a. Kad nacionalni sudovi primjenjuju pravo EU-a, djeluju kao sudovi EU-a i obezbjeđuju efikasnu primjenu prava i obaveza predviđenih na temelju prava EU-a. Zbog toga se u Pregledu stanja pomno posmatra funkcionisanje sudova pri primjeni prava EU-a u posebnim područjima.

U izdanju iz 2017. dodatno se razvija taj pregled te se ispituju novi aspekti funkcionisanja pravosudnih sistema:
 
- radi boljeg razumijevanja načina na koji korisnici pristupaju pravosudnom sistemu u pregledu se ispituje koje kanale upotrebljavaju za ulaganje prigovora protiv privrednih subjekata (npr. sudovi, vansudske metode), kako pravna pomoć i sudske takse utiču na pristup pravosuđu, posebno za osobe u stanju siromaštva, trajanje postupaka pred sudovima i tijelima za zaštitu potrošača, te koliko potrošača upotrebljava platformu za internetsko rješavanje sporova (ODR) koja je sa radom počela u 2016. godini;
- radi praćenja stanja u vezi s nezavisnošću sudova u državama članicama u ovom se izdanju predstavljaju rezultati nove ankete o percepciji građana i privrednih subjekata. U njoj su prikazani novi podaci o mjerama za zaštitu nezavisnosti sudova;
- u ovom se izdanju i dalje ispituje način funkcionisanja nacionalnih pravosudnih ssistema u posebnim područjima prava EU-a koja su relevantna za jedinstveno tržište i povoljno okruženje za ulaganja. U izdanju se predstavlja prvi pregled funkcionisanja nacionalnih pravosudnih sistema pri primjeni zakonodavstva EU-e o sprečavanju pranja novca u području krivičnog pravosuđa. Ispituje se i trajanje postupaka u vezi s privremenim mjerama za sprečavanje neposrednih šteta u određenim područjima prava;
- radi dobijanja jasnije slike o trenutnoj upotrebi informativnih i komunikacijskih tehnologija (IKT) u pravosudnim sistemima u ovom se izdanju predstavljaju rezultati ankete među advokatima o načinu na koji komuniciraju sa sudovima i razlozima zbog kojih upotrebljavaju IKT;
- s obzirom na to da se standardima o funkcionisanju sudova može povećati kvalitet pravosudnih sistema u ovom se izdanju detaljnije ispituju standardi usmjereni na poboljšanje upravljanja sudovima i informisanja stranaka o napretku u njihovim predmetima.
S obzirom na to da se radi o petom izdanju u Pregledu stanja analizira se i napredak ostvaren tokom vremena.

Iako podaci za određene države članice i dalje nedostaju, praznine u podacima se smanjuju, naročito za pokazatelje efikasnosti pravosudnih sistema. Uspješnom saradnjom s kontaktnim tačkama država članica za nacionalne pravosudne sisteme te raznim odborima i Evropskim pravosudnim mrežama znatno je poboljšan kvalitet podataka. Preostale poteškoće oko prikupljanja podataka obično su posljedica nedostupnih statističkih kapaciteta ili činjenice da se nacionalne kategorije za koje se podaci prikupljaju ne podudaraju u potpunosti s kategorijama koje se upotrebljavaju u Pregledu stanja. U vrlo malom broju slučajeva praznine u podacima posljedica su nedostatka volje pojedinih nacionalnih tijela da pridonose tome. Komisija će nastaviti podsticati države članice da dodatno smanje te praznine u podacima.
 
 
Što je Pregled stanja u području pravosuđa u EU-u?
 
Pregled stanja u području pravosuđa u EU-u uporedni je informativni alat kojim se EU i državama članicama pomaže poboljšati efikasnost njihovih nacionalnih pravosudnih sistema jer se njime osiguravaju objektivni, pouzdani i uporedivi podaci o kvalitetu, nezavisnosti i efikasnosti pravosudnih sistema u svim državama članicama. Pregled stanja nije opša jedinstvena ljestvica, nego pregled funkcionisanja svih pravosudnih sistema na temelju različitih pokazatelja koji su od zajedničkog interesa za sve države članice.

Pregledom stanja ne promiče se nijedna posebna vrsta pravosudnog sustava i prema svim se državama članicama postupa jednako.

Poštovanje rokova, nezavisnost,  dostupnost i jednostavan pristup za korisnike neki su od glavnih parametara efikasnog pravosudnog sistema, bez obzira na model nacionalnog pravosudnog sistema ili pravnu tradiciju na kojoj se temelji.

Pregled stanja uglavnom je usmjeren na građanske i privredne parnice te na upravne predmete kako bi se državama članicama pomoglo u njihovim nastojanjima da utru put većim ulaganjima i okruženju koje je povoljnije za građane i preduzetništvo. Pregled stanja uporedni je alat koji se razvija dijalogom s državama članicama i Evropskim parlamentom i cilj mu je utvrditi osnovne parametre efikasnog pravosudnog sistema.
 
Koja se metodologija upotrebljava u Pregledu stanja u području pravosuđa u EU-u?
 
Pregledom stanja objedinjuju se podaci iz različitih izvora. Velik dio kvantitativnih podataka dostavlja Komisija Savjeta Evrope za ocjenu efikasnosti  pravosuđa (CEPEJ), s kojom je Evropska komisija sklopila ugovor za sprovođenje posebne godišnje studije. Ti su podaci iz razdoblja 2010. – 2015., a države članice dostavile su ih u skladu s metodologijom CEPEJ-a.

U studiji su dostupne i detaljni komentari i primjedbe, kao i obrasci s informacijama po državama kojima se pruža širi kontekst. Treba ih čitati zajedno s brojčanim podacima. 

 U podacima o trajanju postupaka koje je prikupio CEPEJ prikazano je vrijeme potrebno za donošenje odluke, a radi se o izračunatoj dužini trajanja sudskih postupaka (na osnovu razmjera između predmeta koji su u postupku i riješenih predmeta). U podacima o efikasnosti sudova u primjeni prava EU-a u posebnim područjima prikazano je prosječno trajanje postupaka izvedeno iz stvarnog trajanja predmeta pred sudovima. Treba napomenuti da se trajanje postupaka može znatno razlikovati u geografskom smislu unutar države članice, osobito u gradskim središtima gdje zbog privrednih aktivnosti opterećenost brojem predmeta može biti veća.
 
Ostali izvori podataka su: grupa osoba za kontakt za nacionalne pravosudne sisteme, Evropska mreža sudskih savjeta (ENCJ), Mreža predsjednika vrhovnih sudova Evropske unije (NPSJC), Udruženje državnih savjeta i vrhovnih upravnih sudova Evropske unije (ACA-Europe), Evropska mreža za tržišnu konkurenciju (ECN), Odbor za komunikacije (COCOM), Evropska  tijelo za praćenje kršenja prava intelektualne svojine, Mreža za saradnju u području zaštite potrošača (CPC), Ekspertska grupa za sprečavanje pranja novca i finansiranja terorizma (EGMLTF), Eurostat, Evropska mreža za pravosudnu obuku (EJTN), Savjet advokatskih komora Evrope (CCBE) i Svjetski ekonomski forum (WEF). Metodologija koja se upotrebljava u Pregledu stanja dodatno je poboljšana bliskom saradnjom sa grupom osoba za kontakt za nacionalne pravosudne sisteme, posebno putem upitnika i prikupljanja podataka o određenim aspektima funkcionisanja pravosudnih sistema.

na ovom linku možete pročitati kompletan Pregled stanja





Ostale informacije