SVEČANO OTVARANJE HORIZONTALNOG PROGRAMA U CRNOJ GORI

24. 11. 2016.

 
 
Uvodno izlaganje  predsjednice Vrhovnog suda Crne Gore, gospođe Vesne Medenice
Podgorica, 24. novembar 2016 //  09.30 h ,   Hotel Hilton

 
 
Vaša Ekselencijo, ambasadore Orav,
Uvažena gđo Morales Fernandez,
Cijenjena predsjednice Ustavnog suda, gđo Lopičić,
Poštovani Vrhovni državni tužioče, gdine Stankoviću,
Ministre Boškoviću, gdine Radonjiću i gđo Laković-Drašković,
Istaknuti predstavnici Savjeta Evrope,
Predstavnici medija, civilnog sektora,
Dame i gospodo,
 
  • Zadovoljstvo mi je da vam se obratim povodom svečanog otvaranja Horizontalnog programa u Crnoj Gori. Ovom prilikom se toplo zahvaljujem na upućenom pozivu, i unaprijed radujem početku zajedničkog programa Evropske unije i Savjeta Evrope, u Crnoj Gori.
  • Na početku izlaganja, ne mogu da se otmem utisku da su društvene reforme, u kojima su prvaci predstavnici pravosuđa na polju tema koje obuhvata Horizontalni program, uvijek aktuelne i neiscrpne u procesu Evropskih integracija, kojem je Crna Gora snažno posvećena.
  • Kratko ću vas podsjetiti da saradnja Crne Gore sa Evropskom unijom i Savjetom Evrope, traje već godinama, tačnije još od 2007. godine, kada je potpisan Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju sa Evropskom unijom i kada je Crna Gora postala punopravna članica Savjeta Evrope.
  • Dozvolite da se ukratko dotaknem ciljeva koji su predviđeni ovim trogodišnjim Programom, a koji se odnose na borbu protiv organizovanog kriminala i korupcije, primjenu prakse Evropskog suda za ljudska prava od strane crnogorskih sudova, edukacije u sudstvu o netoleranciji prema zlostavljanju i kažnjavanju lica lišenih slobode i promociju politike anti-diskriminacije i zaštite prava ranjivih grupa.
  • Nesumnjiv napredak u oblasti borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala, koji je ostvarila Crna Gora u pristupnim pregovorima sa Evropskom unijom, prepoznat je od strane Evropske komisije u njenom Izvještaju o napretku koji je objavljen prije dvije sedmice. 
  • Prvi cilj Horizontalnog programa se ogleda u primjeni prakse Evropskog suda za ljudska prava u Strazburu. To je ujedno i cilj Vrhovnog suda, da upravo on kao najviši sud u Crnoj Gori, starajući se o unifikaciji sudske prakse, postavi ljestvicu nižim sudovima u tom pogledu.
  • Tokom prethodne i ove godine Vrhovni sud se u preko 50 donijetih presuda, pozivao na presude Evropskog suda za ljudska prava, koje su se odnosile na zaštitu prava iz Evropske konvencije, konkretno član 3 zabrana mučenja, član 14 zabrana diskriminacije i član 6 pravo na pravično suđenje.
  • U tom smislu, Vrhovni sud ostaje posvećen ovom cilju i nastojaće da u daljem svom radu, prvenstveno kroz Odjeljenje za praćenje prakse Evropskog suda za ljudska prava, prati nove trendove u evropskom pravu i na taj način ih implementira u crnogorsko. Takođe, ostajemo dosljedni pozivanju nižih sudova da i oni svoje odluke dodatno osnaže i obrazlože svoje stavove u svim spornim situacijama koje život nameće pravu, upravo kroz odluke Evropskog suda.
  • Sljedeći rezultat kojem stremi Program je borba protiv organizovanog kriminala i korupcije. Korupcija, kao prijetnja vladavini prava, demokratiji i ljudskim pravima, podriva dobru vladavinu, pravičnost i socijalnu pravdu, uništava konkurenciju, ometa ekonomski razvoj i ugrožava stabilnost demokratskih institucija i moralne osnove društva. Obzirom da je za efikasnu borbu protiv korupcije, ovako definisane, kao i organizovanog kriminala, neophodna dobra regionalna i međunarodna saradnja u krivičnim stvarima, ovaj Program je od velikog značaja za Crnu Goru, koja je uvijek igrala konstruktivnu ulogu u regionalnoj saradnji. Takođe je značajan i iz razloga što smo svjesni da je jedan slučaj korupcije dovoljan da postane vruća tema koja skreće pažnju javnosti sa pozitivnih akcija koje država svakodnevno sprovodi na planu jačanja institucionalnih kapaciteta i promocije evropskih vrijednosti.
  • Povodom cilja borbe protiv zlostavljanja i nekažnjavanja lica lišenih slobode, neophodno je naglasiti da ta lica i dalje imaju puno pravo da uživaju svoja prava garantovana nacionalnim i međunarodnim zakonodavstvom. U tom smislu, zalagaćemo se za poboljšanje tretmana lica lišenih slobode i u tom svjetlu očekujemo sljedeću posjetu Evropskog Komiteta za sprječavanje zlostavljanja i nehumanog ili ponižavajućeg tretmana ili kažnjavanja. U iščekivanju novog izvještaja Komiteta, vrijeme je, a i pravo mjesto, da pošaljemo snažnu poruku da psihičko i fizičko zlostavljanje lica lišenih slobode, nikako nijesu prihvaćeni i isti će biti kažnjeni. 
  • Edukacija na ovu temu je za sudije od velikog značaja. Naime, bilo bi lako, ali intelektualno lijeno, smatrati da je posao sudije samo da sudi u predmetima, bez učestvovanja u bilo kojim vansudskim aktivnostima, koja nesporno troše vrijeme koje sudija već ne uživa previše zbog sve kraćih rokova u postupanju. Međutim, danas u stvarnom svijetu, sudija mora da živi i misli kao stvaran svijet, prateći razvoj tehnologije i izazova društva u okolini.
  • Unapređenje znanja sudija i tužilaca, kao i pružanje edukacije kandidatima za njihovo prvo imenovanje u pravosuđu kroz planiranu obuku, je prepoznato kao suštinski element nezavisnosti pravosuđa. Obuka u sudstvu i tužilaštvu jača pravosuđe na način što pravosuđe postaje standard, dok se rezultat same edukacije sastoji u tome što će građani uživati zaštitu svojih prava, i to zaštitu koja je osnažena sudskom nezavisnošću, pogotovo sa aspekta prava na pristup pravdi. Zapravo, kvalitet pravde je krucijalan faktor koji doprinosi punom ostvarenju prava na pristup pravdi i osnažuje nezavisnost sudstva.
  • Danas više nego ikad, edukacija u sudstvu je neophodna kako bi se povećalo povjerenje javnosti u sudstvo i kvalitet pravde. Jedna od posljedica dostizanja tog rezultata je zadovoljno društvo koje se, uživajući pogodnosti profesionalnog sudstva, okreće alternativnom rješavanju sporova, na koji način se istovremeno postiže smanjenje radnog opterećenja i budžetskih troškova. Samim tim, nestaće postojeće prepreke i sudije će imati više vremena da se posvete raznim seminarima, sudijskim posjetama i treninzima. Sa zadovoljstvom možemo priznati da nam je, kao zemlji kandidatu za članstvo u Evropskoj uniji, i u pogledu transformacije sistema edukacije u sudstvu i tužilaštvu, bilo dragocjeno iskustvo zemalja članica Evropske unije, pa stoga, nestrpljivo očekujemo realizaciju i ovog cilja Horizontalnog programa.
  • Posljednja tema, ali ne i najmanje važna, prava ranjivih grupa. Ovom prilikom pohvaliću kompletiran zakonodavni okvir u cilju daljeg usklađivanja sa evropskim i međunarodnim standardima u oblasti ljudskih prava. Međutim, tu ne treba stati, već treba uložiti dodatne napore na primjeni pravnih mehanizama u praksi, kako Romska manjina ne bi više predstavljala najranjiviju i najdiskriminisaniju zajednicu.
  • Na kraju, dozvolite da ponovo istaknem zahvalnost Evropskoj uniji i Savjetu Evrope, (tradicionalnim) partnerima Crne Gore u kreiranju i zaštiti pozitivnog okruženja u kojem centralno mjesto zauzimaju vladavina prava, zaštita i promocija ljudskih prava i sloboda.  
  • Takođe, pravi je momenat da na ovom mjestu obećam da će Vrhovni sud Crne Gore uložiti sve neophodne napore u dostizanju postavljenih ciljeva Horizontalnog projekta, uostalom, kao što je to i do sada činio u mnogim drugim uspješno realizovanim projektima.
  • U iščekivanju rezultata ovog Programa, želim svima da luča vladavine prava obasja naš dalji put u borbi za postizanje još konkretnijih rezultata u sprječavanju i kažnjavanju korupcije, organizovanog kriminala, jačanju promocije i zaštite ljudskih prava i učestale primjene evropske dobre prakse. Jer, podsjetiću vas dame i gospodo prisutni, u ovoj važnoj misiji, upravo smo mi glavni akteri.
  • Zahvaljujem na pažnji.