IZLAGANJE PREDSJEDNIKA VRHOVNOG SUDA

Konferencija za medije, 17.04.2013.
 
                                                 
 
Dame i gospodo,
uvaženi predstavnici medija,
           
Sudstvo je jedna od institucija najveće vrijednosti u svakom društvu, a kao samostalna i odgovorna vlast koncipirana je i uredjena po principima podjele vlasti.
Sudska vlast se nalazi pred stalnim izazovima koje nameću i ovakvi novi objektivni uslovi u kojima živimo, a to je ekonomska kriza koja je došla do skale koja je bez presedana u skorije vrijeme.
Širom svijeta veoma malo zemalja je ostalo nepogođeno njom, a što se odnosi i na našu zemlju. To pokreće pitanje zaštite ljudskih prava i uopšte svih prava, kako pojedinaca tako i institucija, kao i implementacije Evropske konvencije o ljudskim pravima. Ozbiljni rizici ekonomske krize svuda izazivaju situaciju ekstremnog siromaštva koja može pokrenuti kršenje političkih i građanskih prava, naročito onih koja se odnose na ljudsko dostojanstvo, fizički integritet, kao i poštovanje doma, privatnog i porodičnog života.
Svjesni smo da ekonomska kriza ima tendenciju da podstakne tokove ekstremizma različitih oblika i stvara ekonomski pritisak koji za posljedicu ima situaciju da javna ovlašćenja imaju manje izgleda da obezbijede osnovna prava i slobode.
U oktobru 2011. godine Evropska komisija je u Izvještaju o napretku preporučila otvaranje pregovora sa Crnom Gorom. Potvrdila je da je Crna Gora postigla određeni napredak unapređenjem pravnog okvira. Međutim, takođe je izrazila zabrinutost, između ostalog, u pogledu imenovanja predsjednika Vrhovnog suda, koji je ex officio i predsjednik Sudskog savjeta.
Venecijanska komisija smatra da predsjednika Vrhovnog suda treba da bira i razrješava Sudski savjet dvotrećinskom većinom, na predlog Opšte sjednice Vrhovnog suda i na mandantni period od pet godina. Ovako se eliminiše mogućnost političke intervencije i rizik podrivanja javnog povjerenja u nezavisnost i autonomiju cjelokupnog sudstva i pored toga što sve ostale sudije bira Sudski savjet.
Kraj izvještajne godine je okarakterisao i prvi dio reformskog procesa u državi jer su sprovedene i realizovane sve mjere iz Akcionog plana za implementaciju Strategije reforme pravosuđa 2007-2012, što je u mnogome doprinijelo poboljšanju ukupnog funkcionisanja sudstva. U ovom procesu i sudovi i sudije su aktivno, kontinuiranim zalaganjem i kvalitetnim inicijativama, doprinijeli reformskim promjenama u sudskoj vlasti.
Na unutrašnjem planu sudska vlast je već odavno prevazišla nekada jako izraženu slabost, koja se očitavala u velikom broju nezavršenih starih predmeta i nedostatku povjerenja građana u rad sudova, jer su postupci dugo trajali i nije se poštovao Zakon o zaštiti suđenja u razumnom roku. Pojačani su unutrašnji kapaciteti i radi se na podizanju nivoa kvaliteta rada svakog nosioca sudijske funkcije i ujednačenosti sudske prakse.
Sistem odgovornosti svakog nosioca funkcije ponaosob bio je posebno iskazan i posebno praćen, stvorena je takva sudska struktura sa dodatnim obukama i stručnim usavršavanjem koja sada ima najznačajniju ulogu u opštoj demokratizaciji društva i posebno ustanovljavanju pravnog poretka koji mora obezbijediti jednakost građana pred zakonom i vladavinu prava u Crnoj Gori kao pravnoj državi.
Sud i sudije ne mogu biti samo puki izvršitelji norme bez obzira da li je ona nastala u međunarodnom ili nacionalnom pravnom poretku. Ovi akteri moraju i treba da budu aktivni i kreativni tumači prava i stvaranja pravnih normi, posebno ako se zna da tadašnje ustrojstvo, zasnovano na različitim pravnim izvorima, de fakto ne poznaje pravne praznine niti zakonsku normu, i sagledava istu samo u njenom čisto formalnom izazovu. Izazovi su praksa Evropskog suda za ljudska prava, kojoj se ovako otvoren i transparentan sudski sistem svakodnevno u odlučivanju prilagođava.
Uloga sudija u obavljanju funkcije od suštinskog je značaja u obezbjeđivanju zaštite ljudskih prava i osnovnih sloboda.
Crnogorsko sudstvo, kao ni Sudski savjet, nije oslobođeno brojnih izazova i aktivnosti za ispunjenje strateških ciljeva na kojima treba predano raditi i na svaki izazov pravovremeno i kvalitetno odgovoriti.
Reformu sudske vlasti nije moguće nastaviti samo izmjenama Ustava ili zakonodavne djelatnosti. Da bi ovaj sistem mogao odgovoriti svojim zadacima potrebno je obezbijediti osnovne pretpostavke koje se tiču njegove suštinske nezavisnosti i nepristrasnosti, materijalne opremljenosti, autoritativnosti i posebnog, adekvatnog pozicioniranja u sistemu podjele nadležnosti različitih vidova vlasti.
To u najkraćem znači da se položaj sudske vlasti ni u kom slučaju niti u jednom segmentu ne može podrediti bilo kom drugom obliku vlasti, što je jedan od primarnih dugoročnih ciljeva svake države koja pretenduje na puni demokratski kapacitet, koji u vršenju vlasti uvijek mora imati u vidu.
Država mora jačati sudske institucije u mjeri kojom će sačuvati njihovu potpunu samostalnost i nezavisnost kao čuvara temeljnih principa-zakonitosti i jednakosti građana pred sudom.
Prepoznajući značaj civilnog sektora i međunarodnih organizacija u jačanju vladavine prava i razvoju demokratskog društva, Vrhovni sud Crne Gore je i u 2012. godini nastavio uspješnu saradnju s nevladinim i međunarodnim organizacijama.
Potpisivanjem Memoranduma o saradnji s NVO "35mm", sada dijelom NVO ''Građanska alijansa'', u 2012. godini započet je projekat praćenja suđenja u osnovnim sudovima. Svrha saradnje je da se kroz partnerski odnos zajedničkim snagama doprinese efikasnosti, transparentnosti i odgovornosti rada osnovnih sudova prema svim klijentima, bez obzira na njihovu nacionalnu, političku ili drugu pripadnost ili opredijeljenost, u skladu s crnogorskim zakonodavstvom i praksom i preporukama Evropske unije. Rezultati monitoringa javno su predstavljeni uživo u TV emisiji ''Robin Hud'' na RTCG i uz učešće predstavnika sudske vlasti.
Tokom 2012. godine nastavljen je uspješan projekat praćenja suđenja koji realizuje Misija OEBS-a u Crnoj Gori, kao i projekat ''Dokumentovanje slučajeva kršenja ljudskih prava korisnika droga u pravosudnom sistemu Crne Gore'', koji zajednio sprovode NVO ''Juventas'' i NVO ''Centar za monitoring'' (CEMI). Ovaj projekat se realizuje uz podršku Open Society Instituta iz Budimpešte.
Centar za demokratiju i ljudska prava (CEDEM) je uz podršku AIRE Centra iz Londona realizovao projekat ''Monitoring pravosudnog sistema u Crnoj Gori''. U saradnji s Inicijativom mladih za ljudska prava, CEDEM će nastaviti s jednogodišnjim monitoringom rada sudova za period 15.12.2012 do 15.12.2013. godine u okviru projekta ''Podrška integraciji Crne Gore u Evropsku uniju - Podrška reformi pravosuđa''. Projekat je podržan od Ambasade Kraljevine Norveške u Beogradu i ima za cilj praćenje krivičnih postupaka za korupciju i organizovani kriminal pred višim sudovima, treninge za predstavnike sudstva na temu prakse Evropskog suda za ljudska prava u krivičnim stvarima, kao i reformu pravosuđa.
Vrhovni sud i Sudski savjet korisnici su projekta ''Pravda za djecu'', koji sprovode Ministarstvo pravde i Kancelarija UNICEF-a u Crnoj Gori. Uloga sudova prepoznata je u komponenti jačanja institucionalnih i administrativnih kapaciteta za primjenu Zakona o postupanju prema maloljetnicima u krivičnom postupku. Projekat se realizuje uz finansijsku podršku Evropske unije posredstvom Delegacije EU u Crnoj Gori.
Naši partneri - nevladin sektor i međunarodne organizacije rezultate praćenja suđenja javno predstavljaju na okruglim stolovima i konferencijama, na kojima učestvuju najviši sudski zvaničnici. Velika prisutnost stručne javnosti i medija nesumnjivo ukazuju na izuzetnu zainteresovanost svih za rezultate rada sudova. Finalni izvještaji sadrže preporuke za poboljšanje sudske prakse u cilju usaglašavanja s međunarodnim i evropskim standardima. Pohvale za evidentan napredak sudova u zadacima koji pred njih postavljaju tekući projekti, kao i pozitivne kritike, obavezuju sve u sudstvu da nastave s daljim usavršavanjem, poštovanjem ljudskih prava svih učesnika u postupku i sunapređenjem transparentnosti rada sudova.
Sudska nezavisnost je preduslov vladavine prava i osnovna garancija pravičnog suđenja. Sudije su ''zadužene za konačnu odluku o životu, slobodama, pravima, dužnostima i imovini građana'' (Izvod iz osnovnih principa UN sadržanih i u deklaraciji iz Pekinga, član 5 i 6 Evropske konvencije o ljudskim pravima).
Nezavisnost mora biti garantovana od spoljašnjeg nezakonitog uticaja, što znači da u političkom smislu sudije moraju biti nezavisne od izvršne i zakonodavne vlasti.
Navedene konstatacije proističu iz ambijenta u kojem se ostvarivala sudijska funkcija u izvještajnoj godini, a koji je znatno oslabio povjerenje javnosti u sudsku vlast i Sudski savjet, budući da je na razne načine bila ugrožena sudska nezavisnost.
Sloboda izražavanja i sloboda medija su temelj svakog demokratskog društva, stoga se od sudstva zahtijeva da medijima obezbijedi neophodne uslove da vrše osnovnu ulogu koju imaju u informisanju javnosti. Međutim, zloupotrijebljena je njihova osnovna uloga tako da se tradicionalna ideja o sudstvu da ''sudija govori svojom presudom" nije održala. Moderno društvo zahtijeva veći nivo transparentnosti, odgovornosti, publiciteta i pristupa javnosti.
Transparentnost procedura podrazumijeva i podizanje nivoa kulture suđenja, što je izuzetno važan elemenat u stvaranju slike o sudskoj vlasti. Ukoliko ne postoji nužni minimum saznanja o ulozi sudova, njihovoj stvarnoj nadležnosti, ulozi u ostvarivanju pravde i izvršenja sudskih odluka, onda je to obaveza i prioritet, jer građanin mora imati elementarna znanja o prirodi djelovanja sudova, o obavezi suda da mu omogući brzu i efikasnu komunikaciju sa sudskom administracijom, što nerijetko zahtijeva i posebne upravljačke sposobnosti unutar sudova. U tu svrhu se realizuje projekat unapređenja upravljanja sudskim spisima, kojim se nastoji povećati povjerenje u rad sudova, spriječiti nepotrebno vođenje postupaka i višak parničenja, što relaksira i rad sudova od predmeta koji se mogu riješiti bez nepotrebnog vođenja spora. Stoga sudstvo promoviše alternativne metode rješavanja sporova i podstiče sistem restorativne pravde, kojima se afirmiše rješavanje spornih situacija bez dodatnog konflikta i čuva sudski sistem od nepotrebnog angažovanja čitavog pravosudnog aparata.
Takođe, potrebno je istaći da su u cjelosti razrađeni mehanizmi ocjenjivanja sudija i stručnih saradnika, koji će se u narednom periodu i zakonom utvrditi u cilju njihove implementacije.
Racionalizacija sudske mreže je najzahtjevnija aktivnost u narednom reformskom periodu i zahtijeva veliku opreznost i analizu, te mora biti motivisana ne samo potrebom smanjenja troškova već i potrebom pružanja visokokvalitetne pravde. Zato je neophodno pažljivo procijeniti da li se ušteda može postići racionalizacijom sudske mreže kroz koncentraciju sudova, obzirom da je potreban duži period da bi se ostvarila znatna ušteda.
Pojednostavljenjem sudskih postupaka, poboljšanjem upravljanja sudskim predmetima i uvođenjem novih tehnologija, modernizovano je upravljanje sudstvom, čime je unaprijeđen pristup pravdi, kvalitet pravde, kao i efikasnost.
 
Imamo priliku da prvi put predstavimo javnosti Godišnji izvještaj iz PRIS-a i svaki podatak koji je u ovom izvještaju evidentiran ima svoju elektronsku evidenciju. Crnogorski sudovi su ažurni jer su završili više predmeta nego što su primili, za 2,56%. Naime, izvještajna godina je započeta sa 37.934 predmeta, primljeno je 93.439, završeno je 95.827, tako da je neriješenih predmeta samo 35.546 ili 27,06%.
Potpuna ažurnost crnogorskih sudova je evidentirana i kroz formu procjene efikasnosti sudova, koja je utvrđeni način izvještavanja Evropske komisije za praćenje efikasnosti pravosuđa (CEPEJ). Kao i u prethodnoj godini, svi predmeti po žalbama u sudovima, te predmeti po tužbama u Upravnom sudu i predmeti po vanrednim pravnim ljekovima iz 2011. godine završeni su zaključno sa 30. majem 2012. godine.
Smanjen je zaostatak predmeta iz 2011. godine i ranijih godina za 71,63%, što je u posljednje tri godine najveći procenat i u crnogorskim sudovima iz 2011. i ranijih godina imamo nezavršenih svega 10.474 predmeta. Kroz ostvarene rezultate jasno je da su sudovi obezbijedili pravo na pravično suđenje kao garanciju poštovanja ljudskih prava i osnovnih sloboda svakog građanina Crne Gore, što je rezultiralo rastom povjerenja u funkcionisanje sudskog sistema.
U procesu evropskih integracija i pregovaračkom procesu predstavnici sudstva za poglavlja 23 i 24 predano učestvuju na bilateralnom skriningu - predstavljanju evropskog zakonodavstva, kao i eksplanatornom skriningu s temeljnim i odgovornim pristupom i velikim uloženim trudom, koje zahtijevaju zadaci koji proizilaze iz obaveza evropskih integracija.
Priliv predmeta u odnosu na prethodnu godinu manji je za 22,71%, a broj riješenih predmeta takođe je manji u odnosu na prethodnu godinu, i to za 20,79 %.
Sudije su prosječno bile opterećene sa po 501,42 predmeta, od kojih su završile po 367,75, dok je nezavršenih predmeta po sudiji 135,68.
Od svih odluka koje su ispitane po žalbama na višim sudskim istancama 69,09% je potvrđeno, preinačeno je 6,56%, a ukinuto 23,63%. Ako procenat ukinutih odluka uporedimo s procentima ukinutih odluka sudova u okruženju ili čak sudova članica EU, uočava se da su su odluke naših sudova dobrog kvaliteta. Međutim, kvalitet presuđenja nije zadovoljavajući kod pojedinih sudija i sudova, tako da je i to jedan od glavnih prioriteta kojima će se u 2013. godini sudska vlast i Sudski savjet baviti. U tom cilju, prvenstveno je neophodno utvrditi subjektivnu odgovornost svakog pojedinačnog nosioca sudske funkcije kome je više od 30 % ukinutih odluka u zadnje dvije godine, što će nužno dovesti do pokretanja postupka za utvrdjivanje odgovornosti za iskazanu nestručnost.
Osnovni sudovi su počeli sudijsku godinu sa 31.971 predmetom, primili 54.145, ukupno u radu imali 86.116, riješili 58.753 ili 108,51% više od priliva, a ostalo im nezavršeno 31,77 %.
Najviše su opterećene sudije osnovnih sudova jer su u radu imali prosječno 581,86 predmeta, završili su 396,98, a ostalo im je 184,89.
U krivičnom referatu ostalo je nezavršeno 32,24%, dok je u parnici taj procenat veći 42,21%, ali u odnosu na prethodnu godinu to je bolji učinak. Ono što je zabilježeno kao dobar rad osnovnih sudova jeste u izvršenjima sudskih odluka, gdje je neizvršeno samo 31,42%  i nezavršenih ima samo 7.281 sudska odluka, što je izuzetan učinak pri činjenici da je 2007. godine bilo 29.233 neizvršene sudske odluke.
Što se tiče kvaliteta rada osnovnih sudova u krivičnim predmetima ukinuto je samo 21,69%, a u parničnoj materiji 26,4 %, što je na nivou svih sudova dobar kvalitet. Medjutim, postoje sudovi gdje je broj ukinutih odluka u parničnoj materiji preko 52%, odnosno 40% , a u krivičnoj materiji imamo tri suda gdje je broj ukinutih odluka preko 30%.
U vezi sa trajanjem postupka u složenim predmetima kod svih osnovnih sudova u Crnoj Gori, Savjet ukazuje da je do tri mjeseca završeno čak 42,30% svih predmeta, do šest mjeseci 17,58%, do devet mjeseci 11,86%, dok je do godine 9,34%, a preko godine 18,25%.
Odluke su radjene u zakonskom roku i od svih odluka koje su uradjene kod osnovnih sudova u krivičnom referatu samo 4,32% odluka je uradjeno van zakonskog roka, odnosno u parničnom referatu svega 2,33%, što je pokazatelj  efikasnosti i efektivnosti i poštovanja obaveze suđenja u razumnom roku, ali ne i potrebe preispitivanja odgovornosti nosilaca sudijske funkcije koji nijesu poštovali zakonski rok izrade odluka, što će biti obaveza predsjednika sudova da utvrde da li je sudija neuredno vršio sudijsku funkciju.
Kod osnovnih sudova manji je priliv parničnih predmeta u odnosu na prethodnu godinu i to za 4,20%, odnosno manji je priliv krivičnih predmeta za 5,7%.
Kaznena politika osnovnih sudova se statistički prikazuje i može se ocijeniti kao kaznena politika koja odgovara vrsti i težini krivičnih djela koja se raspravljaju pred tim sudovima, tako da se od broja izrečenih presuda na uslovne osude odnosi 62,33%, na novčane kazne 8,76%, a na kazne zatvora 28,91%. Napominjemo da su osnovni sudovi izrekli šest kazni - rad u javnom interesu, Osnovni sudovi u Cetinju i Kotoru u dva, a u Danilovgradu u četiri predmeta.
Viši sud u Bijelom Polju počeo je izvještajnu godinu sa 117 zaostala predmeta, primio 4.287, riješio 4.213 i ostalo je nezavršeno samo 191 predmeta ili 4,34 %.
Viši sud u Podgorici počeo je izvještajnu godinu sa 2.184 predmeta, primio je 10.427, te je u radu ukupno imao 12.611 predmeta, od kojih je riješeno 10.038 predmeta, dok je neriješeno 2.573 predmeta ili 20,40 %.
Znači, Viši sudovi su u odnosu na priliv završili 96,85% i ukupan broj neriješenih predmeta je veći za 463 predmeta u odnosu na broj neriješenih predmeta na kraju 2011. godine.
U Višim sudovima je čak 66,64% postupaka završeno u roku do tri mjeseca, računajući sve predmete u radu.
Kvalitet odlučivanja u gradjanskoj materiji kod dva Viša suda je veoma dobar, jer odlučujući o revizijama odluke Viših sudova su 8,69 % ukinute.
Kvalitet odlučivanja u Višem sudu u Podgorici u krivičnom referatu je dobar jer je ukinuto 23.74% odluka, a u Višem sudu u Bijelom Polju 18,97% ili na nivou oba suda 22,66% ukinutih.
Iskazani kvalitet u drugostepenom krivičnom u Višem sudu u Podgorici je 25,93% ukinutih, odnosno u Višem sudu u Bijelom Polju 33,33% ili na nivou oba suda 27,27%, što je pokazatelj nekvalitetnog odlučivanja drugostepenog krivičnog vijeća.
Dva Specijalizovana odjeljenja pri Višim sudovima koji sude predmete organizovanog kriminala, korupcije i ratnih zločina, u radu su ukupno imala 76 predmeta, od kojih je riješeno 42 predmeta, neriješeno 44,74%, s tim što je priliv u izvještajnoj godini u odnosu na prethodnu veći za 13,33%. Riješen je isti broj predmeta kao i u prethodnoj godini.
Odluke Specijalizovanih odeljenja dva Viša suda su ispitivane po žalbama i u 34,21% je ukinutih odluka, što je nešto bolje u odnosu na prethodnu godinu, ali ne zadovoljava očekivani kvalitet i moraju se preduzimati mjere radi utvrdjivanja uzročnosti ovako lošeg kvaliteta i prolaznosti odluka kod žalbenog  suda.
Privredni sudovi su ažurni budući da su završili 91,78% u odnosu na priliv, a u odnosu na ukupan broj predmeta u radu neriješeno je samo 18,11%.
Međutim, od 670 predmeta stečaja u radu završeno je 411, nezavršeno je 38,66%, dok je od parničnih predmeta neriješeno čak 44,66% što je veliki procenat nezavršenosti.
Kvalitet rada bi mogao biti i bolji je jer je 25,31% svih odluka koje su ispitane ukinuto.
Upravni sud je u ovoj godini u odnosu na prethodnu imao manji priliv za 8,18%, a završio je 97,16% predmeta od ukupnog priliva. Od ukupnog broja predmeta u radu je ostalo 36,39% nezavršenih, što je ostalo više nezavršenih predmeta u odnosu na prethodnu godinu.
Kvalitet rada Upravnog suda je 28,37% ukinutih odluka, što je više u odnosu na 2011. godinu kada je bilo samo 20,61% ukinutih odluka.
Apelacioni sud je imao 529 predmeta manje u odnosu na prethodnu godinu, završio je 93,43% predmeta, odnosno 108,20% u odnosu na priliv. Kvalitet odlučivanja je iskazan kroz 22,03% ukinutih odluka, što je dobar kvalitet.
70 % svih predmeta u radu završeno je u roku od tri mjeseca, odnosno  samo jedan predmet je trajao do jedne godine.
Vrhovni sud je od ukupnog broja primljenih predmeta-1.967 ukupno imao u radu sa predmetima iz prethodne godine 1.983, završio je 1.950, a ostalo je nezavršeno samo 33 predmeta ili 1,66 %. Predmeti su inače primjeni u decembru mjesecu, tako da se nisu uspjeli kompletirati i po njima donijeti valjana odluka.
Vrhovni sud je od svih predmeta u radu u roku od tri mjeseca završio čak 91,63%.
 
Obzirom da je PRIS ključna karika u daljoj reformi pravosudnog sistema, a da bi se doveo na nivo naprednih informacionih sistema neophodno je realizovati aktivnosti koje su evidentirane u pisanom dijelu izvještaja.
Iako je u prethodnoj sudijskoj godini i efikasnost i efektivnost sudskog sistema dobra potrebno je nastaviti jačanje kontrole i uspostaviti veći stepen odgovornosti nosilaca sudijske funkcije.
Jedan od najznačajnijih prioriteta u ovoj izvještajnoj godini jeste pojačan rad na predmetima s elementima koruptivnosti i organizovanog kriminala, pranja novca, trgovine ljudima i zloupotreba opojnih droga.
Konačno, fokusirajući se na kvalitet i efikasnost sudova, potrebno je još jednom istaći potrebu kontinuirane edukacije i ažuriranja znanja, bez kojih nema kvalitetnog suđenja i odlučivanja, jer se pasivnim odnosom prema inovacijama gubi "korak" prema međunarodnim obavezama, a time i spoznaji unutrašnjeg prava. Naime, Ustav promoviše primat međunarodnog prava u odnosu na nacionalno zakonodavstvo, upućuje na njegovu direktnu primjenu i time de iure i de facto promoviše princip materijalnog jedinstva unutrašnjeg i međunarodnog pravnog poretka u odnosu na potvrđene i objavljene međunarodne ugovore. 
U cilju ostvarivanja svih postavljenih prioriteta, mora se pristupiti većoj edukaciji i to preko Centra za edukaciju nosilaca pravosudne funkcije koji svojim programom aktivnosti obuhvata i navedene prioritete.
Sastanci predsjednika Vrhovnog suda i Sudskog savjeta s predsjednicima svih sudova u Crnoj Gori održavaju se mjesečno, što je posebno značajno jer se definušu ciljevi i rokovi njihove realizacije, kao i zaključci za njihovo sprovođenje.
Neophodno je i dalje pratiti blagovremenost u pripremi odluka i zadržati ostvareni nivo dobre prakse.
Takođe, potrebno je da su predsjednici sudova istovremeno i dobri menadžeri i dobre sudije, te da su odgovorni za cjelokupan učinak kako pojedinačnog rada sudija tako i suda u cjelini. Posebno su obavezni da obezbijede izvršenje sudskih odluka, potpunu transparentnost i funkcionalnost informacionog sistema, kao i funkcionisanje službe pravne pomoći.
Očekuje se da će se postignutim rezultatima sudova, većom transparentnošću i dostupnošću (što su primarni zadaci i u narednom periodu), kao i većom otvorenošću prema medijima vratiti povjerenje građana. U tom cilju, predsjednici sudova treba da uspostave još bolje mehanizme kvalitetnog pravnog saobraćaja sa strankama i građanima.
 
Sudstvo nije kreator negativne medijske scene, niti je doprinijelo njenoj uspostavi u dijelu ocjene učinka sudova, ali će se boriti da ona bude realnija i da se na pravi način spoznaju svi učinci sudske vlasti kao temelja vladavine prava i stabilnosti pravnog poretka.
U posljednje dvije godine intenziviran je uticaj evropskog prava, naročito prava Evropske unije (EU). Nakon sticanja statusa kandidata te otpočinjanja pregovora sa EU, Crna Gora je obavezna da svoj pravni poredak u najvećoj mjeri usaglasi (harmonizuje) s pravom EU. Osim toga, da bi dokazala sposobnost preuzimanja obaveza koje proizilaze iz članstva EU, država se dodatno obavezala da ispoštuje i implementira standarde ljudskih prava i sloboda, odnosno standarde manjinskih prava, te da osposobi administrativne kapacitete i time dokaže spremnost za članstvo u EU. To podrazumijeva i mobilnost sudstva da blagovremeno, efikasno i kvalitetno vrši svoju funkciju, odnosno da primjenjuje unutrašnje i međunarodno pravo. Iz tog razloga, pregovori o članstvu su započeli i završiće se poglavljem 23 i 24, koja u najvećoj mjeri upućuju na standard potrebnog kvaliteta pravosuđa, odnosno na zahtjeve koje se pred pravosuđe postavljaju u procesu prijema u članstvo. Tokom procesa harmonizacije očekuje se dodatno jačanje podrške sudovima, koji će u novim okolnostima dobiti još širu materijalno-pravnu osnovu presuđenja, zato što se nastoji da se pojedini standardi već tumače u duhu prava EU.
I konačno, pravda mora biti izvršena i mora se vidjeti da je izvršena. Svjedoci smo da je stvoren ambijent u kojem se tradicionalna ideja sudstva "da sudija govori svojom presudom" više ne može održati. Moderno društvo zahtijeva veći nivo transparentnosti, odgovornosti, publiciteta i pristupa javnosti, što smo na vrijeme spoznali i sve podigli na zapažen i već pozitivno ocijenjen nivo.
Međutim, izazovi za sudstvo tek predstoje. Naime, Ustav je politički i najstatičniji akt koji se vrlo teško mijenja i na čiju izmjenu sudska vlast ne može uticati, ali iskazuje objektiviziranu tezu za promjenama Glave V koja se odnosi na sud, jer će se novim konceptom izbora predsjednika Vrhovnog suda, broja, sastava i načina izbora članova Sudskog savjeta postići četiri ključna principa na kojima mora počivati pravosuđe, a to su nezavisnost, odgovornost, efikasnost i efektivnost, a sve u cilju zaštite prava i interesa građana kao fundamentalnog i suštinskg cilja svakog društva.
 
 
                                                                           PREDSJEDNIK  SUDA
                                                                                Vesna Medenica





Ostale informacije