IZLAGANJE PREDSJEDNIKA VRHOVNOG SUDA VESNE MEDENICE

ZAŠTITA LJUDSKIH PRAVA I MEĐUNARODNO PRAVO: DILEMA ZA UZDRŽAVANJE I PROMOCIJU MEĐUNARODNE INTERVENCIJE
 
Island, Rejkjavik
11-12.04.2013.
              Uvažene dame i gospodo,
 
             Cijenjeni domaćine i organizatoru ovako značajne Konferencije,
 
             Koristim jedinstvenu priliku da Vas u ime sudija Crne Gore i svoje lično pozdravim i poželim potpuni uspjeh rada konferencije.
            Tema je interesantna, uvijek prisutna i izazovna jer nas na to upućuje istorija i stalno ponavljanje onoga što ne bi željeli ni mi, ni generacije posle nas da se sjećaju.
            Poći su od Konvencije UN o sprečavanju i kažnjavanju zločina genocida od 9. decembra 1948. godine, kojoj je trebalo gotovo tri godine da stupi na snagu i sagledati da je tek Rezolucijom 260(III)A Generalna skupština UN proglasila genocid za zločin u medjunarodnom pravu.
            Kroz ovu Rezoluciju genocid, kojim se temeljno krše ljudska prava, civilizovani svijet je osudio.
            Medjunarodna saradnja mora imati svoje dobre i kvalitetne modalitete kako bi u budućnosti genocida bilo sve manje, do konačnog njegovog nepostojanja, jer te vrijednosti moraju biti zaštićene i medjunarodnim pravom, a time i medjunrodnim krivičnim pravom.
            Medjunarodna zajednica nastoji konfliktne situacije urediti medjunarodnim normama kako bi se izbjegli sukobi, dvostruko sudjenje jednoj osobi za isto djelo, ali i da počinilac ne izbjegne primjenu kaznenih sankcija.
            Medjunarodno krivično pravo je u stvaranju, a u našem krivičnom zakonodavstvu, u Krivičnom zakoniku, kodifikovana je 35 Glava i predvidjena krivična djela protiv čovječnosti i drugih dobara zaštićenih medjunarodnim pravom i utvrdjena sledeća krivična djela:
            -genocid,
            -zločin protiv čovječnosti,
            -ratni zločin protiv civilnog stanovništva,
            -ratni zločin protiv ranjenika i bolesnika,
            -ratni zločin protiv ratnih zarobljenika,
            -organizovanje i podsticanje na izvršenje genocida i ratnih zločina,
            -upotreba nedozvoljenih sredstava borbe,
            -nedozvoljena proizvodnja oružja čija je upotreba zabranjena,
            -protivpravno ubijanje i ranjavanje neprijatelja,
            -protivpravno oduzimanje stvari od ubijenih,
            -surovo postupanje sa ranjenicima, bolesnicima i ratnim zarobljenicima,
            -agresivni rat,
            -uništavanje kulturnih dobara i dr.
 
            Delikti protiv ljudskog dostojanstva sami za sebe obuhvataju široku lepezu i naziv sam za sebe upućuje na zaključak da je riječ o krivičnim djelima zaštite temeljnih vrijednosti medjunarodne zajednice.
            Sve inkriminacije iz ove glave su usaglašene sa medjunarodnim pravnim aktima (statutima, konvencijama, protokolima).
            Medjunarodno krivično pravo direktno se primjenjuje preko medjunarodnih sudova-stalnog Medjunarodnog krivičnog suda u Hagu i ad hoc sudova kao što su Medjunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju i Medjunarodni krivični sud za Ruandu.
           Češća je posredna primjena medjunarodnog krivičnog prava osiguranog nacionalnim zakonodavstvom svake države. U direktnoj ili indirektnoj primjeni medjunarodnog krivičnog prava otkrivamo interferenciju dva procesa: medjunarodno pravo ograničava države u njihovom pravu kažnjavanja (ius puniendi) i istovremeno državama se nameće obaveza kažnjavanja za medjunarodna krivična djela.
            U čl. 7 Rimskog statuta Medjunarodnog krivičnog suda nabrojani su zločini protiv čovječnosti. Uslov, odnosno pretpostavka za njihovo postojanje jeste široki napad protiv nekog civilnog stanovništva, uz znanje o tome napadu.
            Krivična djela su ubistvo; istrebljenje; porobljivanje; protjerivanje ili prisilni premještaj stanovništva; zarobljavanje; mučenje; silovanje; seksualno ropstvo; prisilna prostitucija; proganjanje u bilo kom smislu i po raznim osnovima i ostala nečovječna djela; kojima se namjerno uzrokuje teška patnja teška ozljeda, odnosno povreda duševnog i tjelesnog zdravlja.
            Duh ove konferencije-kongresa jeste da ojačamo svoja nacionalna zakonodavstva, sagledamo medjunarodna ograničenja ljudskih aktivnosti i spriječimo sve slučajeve zločina protiv čovječnosti, pa i one slučajeve koji se odnose na ulogu rase i nacionalnosti.
            Svjesni smo da imamo eskalaciju masovnih zločina i da su oni nažalost česti. Svjedoci smo brojnih primjera sistematskog nasilja kao oblika genocida i sve više to prepoznajemo kao medjunarodne fokusne tačke za zločine protiv čovječnosti.
             Što budemo više iskazivali svoju spremnost da unaprijedimo nacionalna zakonodavstva u cilju krivično pravne zaštite svih žrtava genocida i primjene mehanizama kažnjavanja počinilaca, to ćemo dati lični doprinos punoj prevenciji, uz potpuno iskazanu spremnost za primjenu medjunarodnog krivičnog prava.
            Da li ćemo ujspjeti da pronadjemo nova rješenja i sa njima prevazidjemo dileme svih spoljnih intervencija zasnovanih na koordiniranim globalnim naporima raznih vlada, nevladinih organizacija i medjunarodnih institucija, ostaje da kraj ove konferencije to i pokaže.
            Jedno je sigurno da ne treba dozvoliti da se stvarna moć nad političkim i vojnim djelovanjem države usmjeri na zloupotrebu oružanih snaga te države, protiv suvereniteta i teritorijalne cjelovitosti, ili političke nezavisnosti druge države, ili da se na bilo koji drugi način protivan Povelji Ujedinjenih nacija ostvari čin agresije koji po svojim karakteristikama, težini i razmjeri predstavlja očito kršenje same te Povelje.
            Ko prekrši pravila medjunarodnog prava u sklopu širokog ili sistematskog napada uperenog protiv civilnog stanovništva, naredi ubistva, stavljanje stanovništva u takve uslove koji vode njihovom potpunom ili djelimičnom istrebljenju, porobljavanju, prinudnom preseljavanju, mučenju i dr, gdje god to djelo počinio morao bi odgovarati.
            Ako o zločinu protiv čovječnosti svi na isti način budemo imali jedinstvenu osudu i oštru politiku kažnjavanja, manje će ga biti.
            Svi težimo humanom društvu oslonjenom na demokratskim principima i vladavini prava i moramo to svakodnevno kroz primjenu prava dokazivati.
            U vremenu kada smo svjedoci velikog kršenja ljudskih prava i zločina protiv čovječnosti moramo biti jedinstveni i odlučni u borbi da svakome omogućimo pravo na život bez kršenja ljudskih prava.
            Nažalost, prostori Balkana bili su zahvaćeni i genocidom i ratnim zločinima, a posljedice se još uvijek osjećaju.
 
            U nadi da ovakvi kongresi budu češći i da budu inspiracija za sve koji su pozvani da sprovode vladavinu prava i obezbjedjuju pravnu sigurnost svih gradjana, sve Vas iskreno još jednom pozdravljam i zahvaljujem se na pažnji.
            


Ostale informacije