ULOGA I ZNAČAJ SUDSKIH VJEŠTAKA U AMBIJENTU ZAKONA O SUDSKIM VJEŠTACIMA

Izlaganje predsjednice Vrhovnog suda Crne Gore, gospođe Vesne Medenice, hotel Hilton - 29.maj 2017.



           

Uvažene dame i gospodo,
 
           
            Za pouzdanost svakog sudskog sistema za uspješnu vladavinu prava i stabilnost pravnog poretka veoma je značajna uloga sudskog vještaka, način njihovog pristupa postavljenom zadatku i metode koje su im pružene za odabir, kao i njihova obaveza poštovanja kodeksa etike, pa ću to i ovog puta ponoviti i ukazati na sledeće:
 
            U svakom sudskom sistemu pa i našem fundamentalnu i stalno prisutnu ulogu imaju svjedoci - stručnjaci, poznatiji kao stručni vještaci i njih treba posmatrati kao i njihovu ulogu sa aspekta primjene Evropske Konvencije o ljudskim pravima, naročito uz primjenu instituta jednakosti u sudovima.
 
            Ono što smatram, a i medju vještacima neće biti dvojbe jeste, da i oni i sudovi imaju motiv da unaprijede svoj rad, upotrebom novih tehnika i teorija, jer predmeti u sudu postaju složeniji sa stvarnom potrebom njihovog angažovanja, što vještake obavezuje da se dodatno založe za poboljšanje svojih izvještaja, korišćenjem novih ili boljih metoda.
 
            Izbor metoda je važan dio vještačenja, a postaće još važniji.
 
            Postupak utvredjivanja činjenica na tražene okolnosti mora biti zasnovan na najvišim stručnim saznanjima i uz primjenu naučnih i stručnih metoda i modela, čijom se prezentacijom i obrazloženjem eliminiše svaka proizvoljnost i pokušaj nametanja paušalnih ocjena i verbalnih zaključaka.
 
            Utvrdjivanje činjenica na takav način iz oblasti koje sudu nijesu poznate, osnovni je zadatak vještaka iz kojih razloga se i poslovi koji obavljaju vještaci, smatraju poslovima od posebnog značaja za rad pravosudnih organa i od posebnog društvenog interesa.
 
 
       Uloga i značaj sudskih vještaka postavljena je nešto drugačije  kroz novi Zakon o sudskim vještacima, ali sistem odgovornosti i uporedo zaštita vještaka kao personaliteta i njihovog proizvoda - nalaza, mislim da novim Zakonom nije u dovoljnoj mjeri definisana.
 
            Kod činjenice, da bi vještaci odgovorili  u punoj mjeri zahtjevima koji se postavljaju ispred njih, oni moraju poštovati odredbe kodeksa etike koji odredjuje odnos vještaka prema radu na vještačenju, prema sudu, organu pred kojim se vodi postupak, odnosno drugom naručiocu vještačenja, te odnos prema strankama i drugim sudskim vještacima, što je moralo imati i svoj slijed kroz utvrdjivanje posebnih vidova odgovornosti, definisane novim Zakonom, a sve imajući u vidu značaj vještaka za konačnost i zakonitost sudskog postupka.
 
            Osnovna dužnost vještaka je da se u obavljanju svog zadatka obavezno drži propisa o vještačenju, da savjesno ispunjava sve dužnosti koje proizilaze iz njegovog poziva, da čuva ugled sudskih vještaka i svojim radom i ponašanjem opravdava povjerenje pravosudnih i drugih organa i stranaka.
 
            Pri svom radu mora primjenjivati naučna dostignuća pravila stuke i vještine, objektivnog, nezavisnog i stručnog utvrdjivanja činjenica,  kritički i sa jednakom pažnjom mora razmotriti zahtjev svih subjekata, te nepristrasno dati svoj nalaz i mišljenje.
 
            Vještak nema pravo da se izjašnjava o pravnim pitanjima, već o stručnim pitanjima koja se nalaze u sferi njegovog stručnog znanja, a to zasnovano na objektivnom opažanju o predmetu vještačenja, sa konačnim mišljenjem  koji je proizvod dobijenih rezultata, na osnovu neposrednog opažanja.
 
            Nalaz i mišljenje vještaka, zaključci vezani za označeni predmet vještačenja su dokaz, logički oblik postupka u dokazivanju uz navodjenje razloga i argumenata za odredjenu tvrdnju na osnovu Zakona, propisa, pravila struke, iskustva i vještine.
 
            Mišljenje vještaka sud ocjenjuje kao i druge dokaze po svom uvjerenju na osnovu savjesne i brižljive procjene dokaza. Zbog toga i ako sud ne raspolaže sa stručnim znanjem iz predmeta vještačenja, ovlašćen je da cijeni nalaz i mišljenje vještaka kao i druge dokaze, jer ako tako ne bi postupao bio bi potčinjen mišljenju vještaka, a to je neprihvatljivo.
 
            Nezavisnost sudskih vještaka je osnova pravičnog postupka, ali je takodje neophodna i za transparentnost sudskog postupka. U tom pravcu s pravom očekujemo značajnu posvećenost i doprinos i ostalih učesnika u postupku.
 
 
            Sudska grana vlasti od vještaka očekuje da budu ravnopravni učesnici pregovaračkog procesa za poglavlja 23 i 24, pristupa naše države EU, aktivni učesnici u ostvarivanju strateških ciljeva iz novo-usvojene strategije reforme pravosudja za naredni petogodišnji period.
 
            Kako ste pozvani da date doprinos  jačanju samostalnosti, nezavisnosti, efikasnosti i pouzdanosti pravosudja u cjelini i time doprinesete vladavini prava i jačanju pravnog poretka, kao ključnom zahtjevu pristupnih pregovora Evropskoj Uniji, to je neophodno i da Vaš status kroz jačanje samog Udruženja, ili pak formiranja Komore vještaka i zaštitite, a ujedno definišete prava, obaveze i odgovornost na način koji će doprinijeti ukupnom kvalitetu  kako vašeg postupanja tako i sudskih procedura.
 
                                                                                                Kabinet predsjednice
     
 
 





Ostale informacije