Evropsko udruženje sudija i tužilaca (MEDEL) - Rezolucija

Stav MEDEL-a u vezi sa sudstvom u Crnoj Gori
 
Aktuelne Ustavne i zakonske odredbe u Crnoj Gori koje se odnose na izbor članova Sudskog savjeta ozbilljno narušavaju principe nezavisnosti i nepristrasnosti crnogroskog sudstva, što ujedno stvara situaciju u kojoj se krše principi vladavine prava.
 
Crnogorskom sudstvu prijeti blokada, zboge nemogućnosti osiguravanja neophodne dvotrećinske većine za izbor članova Sudskog savjeta iz reda uglednih pravnika.
 
Sudije nemaju većinu u Sudskom savjetu (stanje koje je od strane Evropskog suda za ljudska prava već utvrđivana kao suprotno Evropskoj konvenciji o ljudskim pravima – slučaj Ramos Njunjez de Karvaljo E Sa protiv Portugala - 55391/13, 57728/13 and 74041/13 i Tato Marinjo Dos Santos, Costa Alveš Dos Santos i Figueriedo protiv Portugala - 9023/13 and 78077/13) i na taj način nemaju adekvatan mehanizam za odgovor na ovu situaciju.
 
MEDEL je takođe upozoren da crnogorske sudije ne uživaju adekvatnu zaštitu od verbalnih napada od strane javnosti i medija, kao i da materijalni status crnogorskih sudija, naročito po pitanju sudijskih penzija, nije u skladu sa standardima neophodnim za zaštitu nezavisnosti.
 
U vezi sa ovom situacijom, MEDEL usvaja sledeću rezoluciju i apeluje na crnogorske vlasti:

1. Otkloniti svaku mogućnost da zakonodavna i izvršna vlast vrše direktan uticaj na sudstvo, naročito da ga dovode u stanje blokade, kakav je slučaj sada.
 
2. Preduzeti sve neophodne korake kako bi se uvažila preporuka iz evaluacionog izvještaja GRECO-a iz 2015. godine, u kojoj se navodi: (I) preduzimanje dodatnih mjera za jačanje nezavisnosti Sudskog savjeta – stvarne i percipirane - protiv neprimijerenog političkog uticaja, koje podrazumijevaju ukidanje članstva ministra pravde u Savjetu po funkciji, obezbjeđivanje da najmanje polovina članova Savjeta bude iz reda sudija koje su izabrale njihove kolege i obezbjeđivanjem da funkcija predsjednika pripada članovima iz redova sudija u Savjetu; (II) uspostavljanje objektivnih i mjerljivih kriterijuma za izbor članova Savjeta koji nijesu iz redova sudija, a kojima bi se garantovao njihov profesionalni kvalitet i nepristrasnost; (III) uspostavljanje radnih aranžmana takvih da se izbjegne koncetracija velikog broja ovlaštenja u istim rukama a u vezi sa različitim funkcijama koje vrše članovi Sudskog savjeta.

3. Odrediti da konsultacije sa predstavnicima sudske vlasti u vezi sa donošenjem ili izmjenama svih pavnih akata koji se odnose na sudstvo budu obavezne po Zakonu.

4. Definisati mehanizme za jačanje zaštite sudija od verbalnih i ostalih napada;

5. Poštovati stav Konsultativnog vijeća evropskih sudija kojim se ističu principi propisani u Preporuci No. R (2010) 12 Komiteta ministara Savjeta Evrope upućene zemljama članicama, a koja se odnosi na sudije: nezavisnost, efikasnost i odgovornost podrazumijevaju da sudijama  “plate treba da budu garantovane zakonom…”, “srazmjerne dostojanstvu njihove profesije i teretu odgovornosti…”, “treba propisati posebne zakonske norme kao zaštitni mehanizam protiv umanjenja plata, naročito kada se to odnosi na sudije…”, “sisteme koji previđaju obračun sudijske osnovne plate po učinku treba izbjeće iz razloga što mogu izazvati poteškoće u ostvarivanju nezavisnosti sudija”

6. Poštovati princip (član 6.4) Evropske povelje o zakonu za sudije, kojim se predviđa: „(...) Zakonom se posebno osigurava da sudije koje su dostigle starost za penziju, a koje su obavljale sudijske dužnosti u određenom periodu, imaju pravo na penziju, čiji iznos mora da bude što približniji iznosu njihove posljednje sudijske plate.“
 
 
8. jun, 2018. godine





GRETA preporuke

GRETA je tijelo koje je osnovano za evaluaciju implementacije Konvencije Savjeta Evrope za borbu protiv trgovine ljudima

Preporuke za sudove u Crnoj Gori:

· Da se preduzimaju mjere i obezbijedi da se slučajevi trgovine ljudima, podrazumijevajući tu i one slučajeve u koje su uključeni javni zvaničnici, proaktivno istražuju, uspješno procesuiraju, što će kao rezultat imati efikasne, proporcionalne i odgovarajuće sankcije; senzibilisati tužioce i sudije u pogledu prava žrtava trgovine ljudima i podstaći razvoj i usavršavanje tužilaca i sudija u postupanju u slučajevima trgovine ljudima;

· Nastaviti sa ulaganjem napora i obučavanjem relevantnih stručnjaka (sudija) o fenomenu trgovine ljudima i pravima žrtava;

· Uspostaviti sveobuhvatni i koherentni statistički sistem u pogledu trgovine ljudima i prikupljati provjerene statističke podatke od svih relevantnih subjekata po pitanju mjera zaštite i unapređenja prava žrtava, kao i u pogledu istraga, krivičnog gonjenja, presuda i naknada štete u slučajevima trgovine ljudima. Istome treba pridružiti i sve neophodne mjere u pogledu poštovanja prava nosioca podataka i zaštite ličnih podataka;
 
· Dodatna senzibilizacija relevantnih službenika, između ostalih i sudija, o pitanjima trafikinga u svrhu radne eksploatacije, kao i o pravima žrtava u cilju proaktivne identifikacije žrtava trafikinga, s posebnim osvrtom na radnike-migrante;
 
· Jačanje multi-disciplinarne saradnje relevantnih partnera;
 
· Obezbijediti da sve žrtve trafikinga stupanjem na snagu Zakona o nadoknadi štete za žrtve krivčnih djela nasilja bez daljeg odlaganja i bez obzira na njihovu nacionalnost ili boravišni status imaju pravo na nadoknadu od strane države;





ECRI preporuke

ECRI je nezavisno tijelo Savjeta Evrope za praćenje situacije u oblasti ljudskih prava koje je specijalizovano za pitanja koja se odnose na rasizam i netrpeljivost

Preporuke za sudove u Crnoj Gori:

· Potrebno je uspostaviti sveobuhvatan sistem prikupljanja raščlanjenih podataka o zločinima iz mržnje počinjenim iz rasističkih i homo/transfobičnih pobuda (govor mržnje i incidenti sa nasiljem) i da se posebno  evidentira specifična pobuda za izvršenje rasističkih i homo/transfobičnih zločina iz mržnje.
 
 
· Obezbijediti obuku za pravosuđe o zločinima iz mržnje i primjeni zakonskih odredbi vezanih za mržnju kao motiv krivičnog djela( član 42 a KZ-a). Obuke  treba  da obuhvate   i   zločine   iz   mržnje   bazirane   na   homo/transfobiji.   ECRI preporučuje da vlasti izvrše ocjenu uticaja kako bi ocijenili obuku i utvrdili do koje mjere ona pomaže da se efikasno identifikuju zločini iz mržnje i ako je potrebno da se ona prilagodi.





CEDAW komitet

Komitet je tijelo zaduženo za evaluaciju Konvencije o eliminaciji svih oblika diskriminacije žena (CEDAW)

 Preporuke za sudove u Crnoj Gori:

· Da se unaprijede programi izgradnje kapaciteta za sudije na temu CEDAW Konvencije, kako bi se osposobili da direktno primjenjuju ili se pozivaju na njene odredbe u sudskim ili upravnim postupcima i da u skladu sa njom tumače domaće zakone;

· Da se preduzmu neophodne mjere za podizanje svijesti kako bi se borilo protiv bilo kog pristupa koji daje prednost očuvanju porodice nad ženskim pravima, da se osigura da pomirenje ne dobije prioritet nad krivičnim gonjenjem počinilaca i da se obezbijedi obeštećenje i reparacija, uključujući naknadu štete i rehabilitaciju žrtvama svih oblika rodno zasnovanog nasilja nad ženama;

· Da se sprovede mogućnost izdavanja naloga za zaštitu protiv nasilnih partnera, osigura njihovo izvršenje i izreknu sankcije za nepoštovanje naloga za zaštitu;
 
· Da se osigura da se počinioci rodno zasnovanog nasilja nad ženama krivično gone i adekvatno kazne kaznama koje su srazmjerne težini njihovih krivičnih djela i ukine mogućnost podizanja bilo kakvih optužbi protiv žrtve;

· Da se usaglase metodologije za prikupljanje i obradu podataka među relevantnim institucijama;

· Da se svi slučajevi trgovine ljudima, posebno ženama i djevojkama, djelotvorno istraže i procesuiraju i da kazne izrečene počiniocima krivičnih djela koja se odnose na trgovinu ljudima, uključujući i korumpirane službenike za sprovođenje zakona, budu srazmjerne težini tih zločina;

· Da se uvede sistem mobilnih sudova sa ciljem olakšavanja pristupa pravdi za žene koje žive u ruralnim i udaljenim područjima i osigura da imaju pristup zaštiti od rodno zasnovanog nasilja, uključujući dovoljan broj skloništa, kao i pomoći žrtvama, rehabilitaciji i reparaciji;

· Primijeni politiku nulte tolerancije u pogledu diskriminacije i nasilja nad LGBT ženama, uključujući gonjenje i adekvatno kažnjavanje počinioca;

· Obezbijedi da pravosuđe dobije adekvatnu obaveznu obuku u pogledu zahtjeva za uzimanje u obzir rodno zasnovanog nasilja u slučajevima starateljstva nad djecom, da bi dalo prioritet gonjenju krivičnog djela nad pomirenjem porodice, a kako bi adekvatno kaznilo rodno zasnovano nasilje nad ženama i spriječilo njegovo ponavljanje;

· Osigura da se stručnjaci za rodno zasnovano nasilje nad ženama sistematski saslušavaju u postupcima starateljstva nad djecom;

· Preduzimanje potrebnih mjera kako bi se osigurala sistematska razmjena informacija između nadležnih prekršajnih sudova i porodičnih sudova o postojećim ili prošlim mjerama zaštite u slučajevima iz porodičnog prava;

·Podizanje svijesti kako bi se razbili seksistički stereotipi među pravosuđem i osiguralo da sudije koje izražavaju takva mišljenja dobiju odgovarajuće disciplinske sankcije.