DANI SUDSTVA 29.-30. oktobar 2016. godine

28. 10. 2016.

Uvažene koleginice i kolege, cijenjeni gosti, dame i gospodo,
 
         Istorijski datumi i trajanje crnogorskog sudstva  nameću mi obavezu da prilikom njihovog obilježavanja, uvijek zastanem i kratko se na njih osvrnem. Tek tada sagledam da je vrlo teško izvući ono najznačajnije, a pritom ostati u sudskoj vlasti i njenim demokratskim promjenama danas.
         Na Cetinju se počela pisati istorija crnogorskog sudstva.
         Crna Gora se  kroz svoju državno-pravnu istoriju, o  značaju pravnih spomenika i pravnih ustanova,  svrtava u red država sa izuzetnom pravnom tradicijom.
         Ova pravna tradicija izložena je bila svakojakim rizicima i unutrašnjim problemima, ali se Crna Gora na vrijeme, a sa njom i crnogorsko sudstvo okrenuli sebi i svojim i nacionalnim interesima kroz potpunu pravosudnu reformu, preuzimajući tako punu odgovornost za svoju budućnost, koja ne smije biti kreirana bilo kojim vidom sile, već temeljno odabranim demokratskim metodama.
         Sticanje  - obnova nezavisnosti Crne Gore, označilo je početak procesa preobražaja društva u modernu demokratiju i jasno opredijeljenu državnu politiku, usmjerenu na sticanje punopravnog članstva u Evropskoj uniji.
         Takav preobražaj i politika, podrazumijevali su i podrazumijevaju zahtjevni tranzitni proces tokom kojeg se nacionalno zakonodavstvo moralo prilagoditi legistrativi EU. Dakle, moraju  se usvojiti i primijeniti pravna pravila koja povezuju države članice unije, a koja se odnose na 33 poglavlja društvenog života.
         Sudska vlast u uslovima preživjelih demokratskih promjena, koje još uvijek traju, ima i dodatni imperativ  koji se tiče medjusobne kontrole i ograničenja različitih vidova vlasti kojima se uspostavlja prijeko potrebna ravnoteža u ostvarivanju ustavno pravnih garancija i prerogativa,  na kojima počiva jedna državna tvorevina.
         Način na koji se ovaj proces odvija, njegova efikasnost i zaštita od zloupotreba, su osnovni strateški zadaci sa kojima se suočava sudska vlast u svakom trenutku.
         Njena uloga postaje još značajnija, onda kada se država suočava sa još jednim ozbiljnim zadatkom, a to je odmjeravanje njenog demokratskog kapaciteta, kako na unutrašnjem tako i na medjunarodnom planu, te u dijelu implementacije medjunarodnih standarda kao rezultata primata medjunarodnog u odnosu na nacionalno zakonodavstvo.
         Pravosudje i osnovna prava, temelj su svake pravne države. U sistemu vladavine prava funkcionisanje sudova, uslov je, ne samo pravnog nego i ekonomskog, političkog i sveukupnog društvenog razvoja.
         Prepoznajući značaj "trećeg stuba" pregovaračko poglavlje 23 u sebi obuhvata, nezavisnost, nepristrasnost i odgovornost u pravosudju, njegov profesionalizam, stručnost i efikasnost, borbu protiv korupcije, (prevencija i represija), kao i široki dijapazon zaštite ljudskih prava.
         Pri takvom sadržinskom opredjeljenju 23 poglavlja uz veliki trud, maksimalnu posvećenost, ličnu i profesionalnu odgovornost, došli smo do efikasnog, pouzdanog, nepristrasnog i nezavisnog sudstva, oslobodjenog od bilo kakvog političkog uticaja, tako da je rad sudova bio jedan od ključnih faktora mjerljivosti crnogorskog pregovaračkog procesa.
         Naime, prije deset godina crnogorskom sudstvu ostalo je nezavršenih 144.743 predmeta, da bi nakon deset godina, taj broj bio uz povećan priliv samo  33.414 ili 26 %.
         Sudije su prosječno ostvarile normu od 113,98 % , ažurnost na nivou sudova je 96 %, a stopa efikasnosti 78 %.
         Pred Osnovnim sudovima čak 41 % predmeta je završeno u roku od tri mjeseca, a samo 12 % preko jedne godine. Gotovo sve odluke u crnogorskim sudovima uradjene su u zakonskom roku i samo 0,69 % je van roka koji nije duži od par dana.
         Stari predmeti -crveni omoti više ne opterećuju crnogorske sudove, jer je samo 2. 437 predmeta  starijih od tri godine u radu.
         Statistika je prikaz rezultata reforme sudstva kao procesa i načina  na koji se dolazi do željenog cilja.
         Reforma nije samo prosto preslikavanje zakonske organizacione forme u kojoj se zadovoljava princip samostalnosti i instacionog ustrojstva sudske strukture. Reforma je proces u kojemu se pored institucija kao najvidljivije manifestacije, vrši strukturna i suštinska promjena shvatanja i doživljaja sudske vlasti i njenog ugleda u društvu i mislim da smo u tome uspjeli.
         Svjedoci smo turbulentnih vremena, koje donosi globalna kriza, reflektovana kroz razna medjunarodna i politička previranja sa nestabilnom političkom scenom  koja se i kod nas preslikava, u čemu Vrhovni sud, a i crnogorsko sudstvo u cjelini, mora odigrati značaju ulogu i biti lider u zaštiti vladavine prava.
         Da bi sudstvo moglo odgovoriti svojim zadacima i ovoj misiji, potrebno je obezbijediti osnovne predpostavke koje se tiču njegove nezavisnosti i nepristrasnosti, materijalne opremljenosti, autoritativnosti i posebnog adekvatnog pozicioniranja u sistemu podjele nadležnosti različitih vidova vlasti.
         To u najkraćem znači da se položaj sudske vlasti ni u kom slučaju, niti u jednom segmentu ne može podrediti bilo kom drugom obliku vlasti, što je jedan od primarnih dugoročnih ciljeva svake države koja pretenduje na puni demokratski kapacitet.
         Ovo ni u kom slučaju ne znači da se njen rad ne treba i ne može podvrgnuti institucionalnim i ponekad vaninsitucionalnim oblicima kontrole.
         Želim se osvrnuti  samo na bitne podnaslove i usmjeriti Vas na pisani referat u radnom materijalu, i zadržati se na ključnim promjenama koje zahtijeva evropski integracioni proces Crne Gore u oblasti sudstva, a pretočen u tekst Zakona o sudovima i Zakona o Sudskom savjetu i sudijama, koji su osnova za korjenitu reformu nacionalnog sudskog sistema.
         U okviru redovnih sudova osnovana su tri suda za prekršaje i Viši sud za prekršaje, ojačana je nezavisnost i nepristrasnost sudijske funikcije, unapredjenja njihova odgovornost kroz jačanje disciplinske odgovornosti i uvodjenjem jedinstvenog transparentnog sistema za zapošljavanje zasnovanog na zaslugama i objektivnim kriterijumima.
         Da li je ovaj evropski integracioni proces dobro osmišljen i da li će dati očekivane rezultate ostaje da pokaže primjena kroz vrijeme koje nam predstoji.
         Ono što je sigurno jeste da deset godina kasnije crnogorsko sudstvo je u izvještaju Evropske komisije za Crnu Goru za 2015. godinu najbolje ocijenjeno od svih država koje pretenduju na članstvo u EU. Prostora za dalje unapredjenje svakako da ima.
         Iako je nezahvalo prognozirati kada će Crna Gora postati punopravna članica Evropske unije, od nje svi postavljeni ciljevi su u svrhu jačanja vladavine prava, pravne sigurnosti i garancije pravičnog sudjenja.
         Budući da Vi moje drage sudije odlučujete o životima, slobodama, pravima, obavezama i imovini gradjana i pravnih lica morate osnažiti sopstvenu nepristrasnost dobro, osmisliti usvajanje novih znanja, kako kroz kontinuiranu obuku, tako i unapredjenje znanja prava EU i praksi Evropskog suda za ljudska prava u Strazburu, morate pojačati efikasnost, poboljšati kvalaitet rada, a sve to ako želite položiti prijemni ispit za ulazak naše države u zajednicu evropskih naroda.
         Ulazak u EU ne smije nam biti cilj za sebe, već naša svijest o potrebi transformacije društva u modernu demokratiju, kako bi uspostavili stabilne i pouzdane institucije, doprinijeli jakoj ekonomiji, ojačali vladavinu prava, a time i bolji kvalitet života crnogorskih gradjana.
         Iako je u posljednjoj dekadi ostvaren izuzetni napredak , pred cnogorskim sudskim sistemom je i dalje zahtjevan period pune implementacije zacrtanih ciljeva, a to je dosljedna realizacija Akcionih planova, za poglavlje 23 i 24 i Strategije reforme pravosudja 2014.-2018.
         Imajući u vidu da je srce pravosudnog sistema sudska vlast, posvećenost, veliki trud i ozbiljnost u radu, neizostavno će voditi ispunjenju cilja - zaokruživanju razvoja crnogorskog sudskog sistema i ravnopravnosti sa sudskim sistemima država članica EU. S toga, efikasan rad sudova ne predstavlja samo korak naprijed u sticanju punopravnog članstva, već i cilj sam za sebe, koji će dovesti do jačanja vladavine prava, pravne sigurnosti, poštovanja ljudskih prava i osnovnih sloboda, a koje su preduslov dalje demokratizacije društva i zadovoljstva crnogorskih gradjana.
         Crnogorsko sudstvo je podmladjeno, pa upravo moje drage sudije, koji spadate u tu kategoriju računamo na vašu mladost, znanje, a Vi računajte na naše iskustvo i već pokazano znanje, i neka nam sve to bude zajedno garant boljoj vladavini prava, čime ćemo dati veliki doprinos stabilnosti pravnog poretka naše države.
         Neka su nam sretni dani Sudstva i uvijek slavili svoje dobre rezultate.
         Hvala.
 
                                                                                                           PREDSJEDNICA SUDA
                                                                                                              Vesna Medenica
 
 
                                              
 





CRNOGORSKO SUDSTVO U PROCESU PRIDRUŽIVANJA CRNE GORE EVROPSKOJ UNIJI I NATO-u

DANI SUDSTVA
29.-30. oktobar 2016. godine
BUDVA


Autor:
Vesna Medenica



•    Evropska unija i nezavisnost Crne Gore

Evropska unija (EU) je nadnacionalna, međuvladina regionalna organizacija koja je u svom skromnom povoju iz pedesetih godina prošlog vijeka prerasla u jednu od svjetskih najjačih političkih organizacija i ekonomija. Kao takva, EU danas pod istim krovom okuplja 28 država modernih demokratija Starog kontinenta.

Sticanje/obnova nezavisnosti Crne Gore na referendumu održanom 21. maja 2006. godine, kada je 55,5% građana glasalo za nezavisnost, označilo je početak procesa preobražaja društva u modernu demokratiju i jasno opredijeljenu državnu politiku usmjerenu na sticanje punopravnog članstva u Evropskoj uniji.

Takav preobražaj i politika podrazumijevali su i podrazumijevaju zahtjevni tranzicioni proces tokom kojeg se nacionalno zakonodavstvo mora prilagoditi legislativi EU. Dakle, moraju se usvojiti i primijeniti pravna pravila koja povezuju države članice Unije, a koja se odnose na 33 poglavlja društvenog života (od slobode kretanja robe, obrazovanja, kulture, poljoprivrede, preko pravosuđa, životne sredine do carinske i poreske politike i sl, finansijskih i budžetskih odredbi).

Iako kompleksan proces - usklađivanje s acquis communautaire, kao pravnom tekovinom Evropske unije koje u sebi objedinjuje propise koji se odnose na njenu organizaciju i funkcionisanje, predstavlja preduslov za članstvo u EU. Kao takvo, prihvatanje acquis-a u procesu evropskih integracija vodi neophodnoj tranziciji cjelokupnog društva, koji tranzicioni proces je mjerljiv i podliježe monitoringu nadležnih evropskih institucija i država članica.


•    Kopenhaški kriterijumi – uslovi za pristupanje EU

Države članice Evropske unije su se 1992. godine saglasile da Ugovorom iz Mastrihta preciziraju uslove za pristupanje država Evropskoj uniji koji su popularno nazvani kopenhaški kriterijumi.

Prema ovim kriterijumima država kandidat mora imati:

-  stabilne institucije koje garantuju demokratiju, vladavinu prava, ljudska prava i zaštitu manjina,
- održivu tržišnu ekonomiju, kao i sposobnost da se država kandidat nosi sa pritiskom konkurencije i tržišnim pravilima u okviru Unije,
-  sposobnost da preuzme odgovornost koja proističe iz statusa države članice, naročito one koje se odnose na politiku, ekonomiju i monetarne ciljeve.

Od 1995. godine i sastanka Evropskog savjeta u Madridu, država kandidat za članstvo u EU mora biti sposobna da primjenjuje pravila i procedure koje važe u Uniji. Takođe, države kandidati se moraju pripremiti za integracioni proces tako što će prilagoditi svoje administrativne, institucionalne i pravosudne kapacitete u cilju pune, efektivne primjene evropskog zakonodavstva.

Na drugoj strani, Evropska unija mora biti sposobna da prihvati nove članice, odnosno da osigura da njene institucije efikasno i efektivno funkcionišu, budu pouzdane, sposobne da nastave sa pripremom i realizacijom zajedničke politike EU u svim područjima gdje ona postoji, kao i da politike budu finansijski održive.


•    Uspostavljanje odnosa između Crne Gore i Evropske unije

U Procesu stabilizacije i pridruživanja odnosi između Crne Gore i Evropske unije uspostavljeni su u julu 2001. godine. Na Samitu u Solunu 2003. potvrđena je evropska perspektiva država Zapadnog Balkana, a iste godine uspostavljen je Unaprijeđeni stalni dijalog kao forma redovnih konsultacija Crne Gore i EU.

Nakon proglašenja crnogorske nezavisnosti Savjet Evropske unije je izjavio da će dalje razvijati odnose sa Crnom Gorom kao nezavisnom i suverenom državom, na šta su se nadovezala priznanja nezavisne Crne Gore od država članica EU.

Hronologija najvažnijih odnosa Crne Gore i Evropske unije iz vizure sudstva

21. maj 2006 - Održan referendum o nezavisnosti Crne Gore - 55.5% glasova za nezavisnost

15. oktobar 2007- Potpisan Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) u Luksemburgu

1. novembar 2007 - Uspostavljena Delegacija Evropske komisije u Podgorici

13. novembar 2007 - Skupština Crne Gore ratifikuje Sporazum o Stabilizaciji i pridruživanju, privremeni sporazum i sporazume o viznim olakšicama i readmisiji.

15. decembar 2008 - Crna Gora podnosi zahtjev za članstvo u Evropskoj uniji

23. april 2009 - Savjet Evropske unije uputio zahtjev Evropskoj komisiji da podnese Mišljenje o crnogorskom zahtjevu

22. jul 2009 - Evropska komisija uručuje Upitnik Vladi Crne Gore koji je sadržao pitanja iz svih oblasti pravnih tekovina EU na osnovu kojeg Upitnika je EK izradila Mišljenje.

9. decembra 2009 - Crna Gora prosljeđuje odgovore, a 12. aprila 2010. godine i dodatne odgovore na Upitnik.

1. maj 2010 - Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju stupa na snagu nakon što su ga ratifikovale svih 27 država članica EU.

9. novembar 2010 - Evropska komisija daje pozitivno mišljenje na zahtjev Crne Gore za članstvo u EU.

17. decembar 2010 - Evropski savjet dodjeljuje Crnoj Gori status kandidata.

12. oktobar 2011 - Evropska komisija u Izvještaju o napretku preporučuje otvaranje pristupnih pregovora sa EU.

9. decembar 2011 - Evropski savjet pozdravlja ocjenu Evropske komisije o napretku koji je Crna Gora ostvarila.

29. decembar 2011 - Vlada Crne Gore je imenovala glavnog pregovarača za vođenje pregovora s Evropskom unijom.

2. februar 2012 - Vlada Crne Gore usvaja Odluku o uspostavljanju pregovaračke strukture za pristupanje Crne Gore Evropskoj uniji.

26-27. mart 2012 – Održan eksplanatorni analitički pregled za poglavlje 23.

23. maj 2012 - Evropska komisija objavljuje Izvještaj o napretku Crne Gore u sprovođenju reformi i predlaže državama članicama da otvore pregovore između Crne Gore i EU u junu 2012. godine.

30-31. maj 2012 - U Briselu održan bilateralni skrining za poglavlje 23.

26. jun 2012 - Evropski savjet za opšte poslove u Luksemburgu je odlučio da Evropskoj komisiji preporuči započinjanje pristupnih pregovora između Crne Gore i EU.

29. jun 2012 - Zvanični početak pregovaračkog procesa između Crne Gore i Evropske unije - održana Prva Međuvladina konferencija.

27. jun 2013 - Usvojeni Akcioni planovi za poglavlja 23 „Pravosuđe i temeljna prava“ i poglavlje 24 „Pravda, sloboda i bezbjednost“.

18. decembar 2013 – Zvanično otvaranje poglavlja 23 „Pravosuđe i temeljna prava“ i poglavlja 24 „Pravda, sloboda i bezbjednost“.

26. decembar 2013 - Vlada Crne Gore usvojila Program pristupanja Crne Gore za period 2014-2018. godine.

8. oktobar 2014 - Evropska komisija objavila Izvještaj o napretku Crne Gore za 2014. godinu

5. februar 2015- Vlada Crne Gore usvojila Program pristupanja Crne Gore za period 2015-2018. godine.

10. novembar 2015- Evropska komisija objavljuje Izvještaj o napretku Crne Gore za 2015. koristeći novu metodologiju izvještavanja.


•    Pregovarački proces Crne Gore i EU - Poglavlje 23

Poglavlje 23 „Pravosuđe i temeljna prava“

Pravosuđe i osnovna prava temelj su svake pravne države. U sistemu vladavine prava funkcionisanje sudova uslov je ne samo pravnog nego i ekonomskog, političkog i sveukupnog društvenog razvoja.

Prepoznajući značaj „trećeg stuba“ i poučena negativnim stranama proširenja (korupcija, organizovani kriminal, teret velikog broja neriješenih sudskih predmeta) Evropska unija u pregovaračkom procesu sa potencijalnim budućim državama članicama daje poseban značaj poglavlju 23 – Pravosuđu i temeljnim pravima.

Poglavlje 23 u sebi obuhvata nezavisnost, nepristrasnost i odgovornost u pravosuđu, njegov profesionalizam, stručnost i efikasnost, borbu protiv korupcije (prevencija i represija), kao i široki dijapazon zaštite ljudskih prava (prava djeteta, lica s invaliditetom, zaštita prava manjina i RAE populacije, zabrana diskriminacije, torture, sloboda medija i sl).

Pri takvom sadržinskom opredeljenju 23. poglavlja neminovno se nameće potreba za efikasnim, pouzdanim i nezavisnim sudstvom oslobođenog od bilo kakvog političkog uticaja, pa je rad sudova jedan od ključnih faktora mjerljivosti crnogorskog pregovaračkog procesa. Tim prije što je sa briselske adrese nametnuta obaveza da se na putu evropskih integracija poglavlje 23 prvo otvori i posljednje zatvori. Iz takvog zahtjeva nesumnjivo proizilazi činjenica da je od najvećeg značaja u integracionom procesu funkcionisanje crnogorskog sudskog sistema kao pretpostavke vladavine prava, pravne sigurnosti i jednakog pristupa pravdi.


Uspostavljanje pregovaračke strukture za Poglavlje 23

U oktobru 2011. godine u Izvještaju o napretku Evropska komisija je preporučila otvaranje pregovora Crne Gore s Evropskom unijom. Kako je Evropski savjet 9. decembra iste godine usvojio zaključke kojima je ovlastio EK da pripremi pregovarački okvir s Crnom Gorom i pripremi poseban izvještaj o ispunjavanju obaveza iz tzv. sedam ključnih prioriteta, Vlada Crne Gore je u februaru 2012. godine donijela Odluku o uspostavljanju strukture za pregovore o pristupanju Crne Gore Evropskoj uniji .

Na sjednici od 8. marta 2012. godine Vlada Crne Gore je donijela Odluku o obrazovanju Radne grupe za pripremu pregovora o pristupanju Crne Gore Evropskoj uniji za oblast pravne tekovine Evropske unije koja se odnosi na Pregovaračko poglavlje 23 – pravosuđe i temeljna prava . Radna grupa za poglavlje 23 brojala je 49 članova iz zakonodavne, izvršne i sudske vlasti, uključujući i pet predstavnika nevladinih organizacija (Udruženje sudija Crne Gore, Centar za razvoj nevladinih organizacija, Centar za građansko obrazovanje, NVO Ikra Rožaje i Institut Alternativa), čime je Crna Gora postala prva država koja je otvorila pregovarački proces, a koja je u rad Radne grupe neposredno uključila i predstavnike civilnog sektora.

Eksplanatorni skrining za poglavlje 23 pravne tekovine EU održan je u Briselu, 26. i 27. marta 2012. godine, dok je bilateralni skrining održan takođe u Briselu, 30. i 31. maja 2012. godine.

Crnogorsko sudstvo je u poglavlju 23 od početka prisutno preko svoja dva člana . Dobra koordinacija unutar samog sudskog sistema, prepoznati značaj evropskih integracija, iz godine u godinu ostvareni bolji rezultati rada, za logičan slijed su na održanim skrininzima imali aktivno učešće predstavnika sudstva, ali i blagovremene odgovore na zahtjeve Evropske komisije koja je testirala adminstrativne i stručne kapacitete svake oblasti crnogorskog društva, prevashodno kapacitete u koncipiranju Akcionog plana za Poglavlje 23.

U prvoj godini primjene Akcionog plana za poglavlje 23 i postupka rada na realizaciji njegovih mjera sa jasno utvrđenim rokovima, Vlada Crne Gore je 10. aprila 2014. godine usvojila novu Odluku o obrazovanju Radne grupe za pripremu pregovora o pristupanju Crne Gore Evropskoj uniji za oblast pravne tekovine Evropske unije koja se odnosi na Pregovaračko poglavlje 23 – pravosuđe i temeljna prava . Na osnovu pomenute Odluke izmijenjen je sastav Radne grupe za poglavlje 23 koji broji 47 članova i koji je prilagođen nastalim potrebama iz nove faze pregovaračkog procesa. Novina je i uvođenje novih odgovornih osoba, tzv. koordinatora za pojedine oblasti (pravosuđe, prevencija korupcije, represija korupcije, temeljna prava i oblast saradnje sa nevladinim organizacijama), kao i koordinatora za mjere iz posebnih nadležnosti (sudstva, državnog tužilaštva, Skupštine i sl) .

Glavni zadaci Radne grupe su realizacija, praćenje i izvještavanje o ostvarivanju Akcionog plana za poglavlje 23 (kvartalno i polugodišnje), izvještavanje o realizaciji privremenih i završnih mjerila za oblast pravosuđa i temeljnih prava, priprema i učešće na sastancima Pododbora za stabilizaciju i pridruživanje za pravdu, slobodu i bezbjednost, organizacija i učešće u ekspertskim misijama Evropske unije u oblasti pravosuđa i temeljnih prava, u ekspertskoj podršci Crnoj Gori u oblasti pravosuđa i temeljnih prava, kao i revizija Akcionog plana za pregovaračko poglavlje 23.

Kroz Podobor za pravdu, slobodu i bezbjednost održavaju se bilateralni sastanci crnogorskih s ekspertima Evropske komisije. Na Pododboru predstavnici EK su u prilici da u neposrednom razgovoru pitaju i dobiju odgovore i pojašnjenja oko najvažnijih pitanja u pravosuđu Crne Gore - njegovoj reformi, antikorupcijskoj politici, borbi protiv organizovanog kriminala i poštovanju ljudskih prava.

Višegodišnje održavanje Pododbora pokazalo je kvalitetnu pripremljenost predstavnika sudstva i njegove mjerljive rezultate. Tome svakako doprinosi dobra unutrašnja koordinacija rada sudova, pravovremeno izvještavanje i veliki rad sudija i sudske administracije.

Struktura za vođenje pregovora o pristupanju Crne Gore Evropskoj uniji unaprijeđena je formiranjem Savjeta za vladavinu prava  (konstituisan 26. juna 2014. godine), koji je ustanovljen radi unapređenja dinamike ispunjavanja obaveza predviđenih Akcionim planovima za poglavlja 23 i 24.

Prema posljednjoj Odluci Vlade iz 2015. godine broj članova Radne grupe iz reda sudstva koja se odnosi na pregovaračko poglavlje 23 povećan je na tri .


Pregovaračka pozicija Crne Gore za poglavlje 23 „Pravosuđe i temeljna prava“

Nakon analitičkih procesa usklađenosti nacionalnog zakonodavsta sa legislativom EU, za svako poglavlje izrađuje se i usvaja pregovaračka pozicija koja je temelj tekućeg procesa integracija i razgovora Crne Gore i EU na međuvladinim konferencijama.

U poglavlju 23 „Pravosuđe i temeljna prava“ Vlada Crne Gore je usvojila pregovaračku poziciju koja podrazumijeva da Crna Gora prihvata pravnu tekovinu Evropske unije obuhvaćenu ovim poglavljem i to tekovinu koja je na snazi od 30. maja 2012. godine, kao i da do dana pristupanja u poglavlju 23 ne očekuje poteškoće u sprovođenju pravne tekovine Evropske unije. Takođe, pregovaračka pozicija jasno navodi da Crna Gora ne traži trajna izuzeća, kao ni prelazna razdoblja za sprovođenje pravne tekovine EU u okviru ovog poglavlja.


Promjene u sudskoj grani vlasti koje nosi realizacija Akcionog plana za poglavlje 23

Iako su rezultati sudstva bili jedni od ključnih faktora započinjanja procesa pridruživanja Crne Gore Evropskoj uniji, usvajanje Akcionog plana za poglavlje 23 podrazumijeva realizaciju svih postavljenih ciljeva – kratkoročnih (ostvarljivih u 2013. i 2014. godini), srednjoročnih (2015. i 2016) i dugoročnih (2017. godina i kasnije).

Akcioni plan suštinski prepoznaje sve zamjerke Evropske komisije na društveni sistem koji je obuhvaćen ovim poglavljem, pa se sa pravom može reći da su postavljeni ciljevi zapravo uočeni nedostaci za efikasno i nezavisno djelovanje državnih institucija uključenih u njegovu realizaciju, a samim tim i za uspostavu sudskog sistema po standardima evropske zajednice.

Iako je crnogorska legislativa u ovoj oblasti dobrim dijelom usklađena s evropskim zakonodavstvom, što su neposredno pokazali i održani skrininzi, neophodno je bilo izvršiti dalju reformu sudstva u tranzicionom procesu preobražaja društvenog i pravnog poretka. Preporuke Evropske komisije za reformu sudskog sistema pretočene su u Akcioni plan za poglavlje 23. Pored izmjene relevantnih pravnih akata (Ustava, Zakona o sudovima, Zakona o Sudskom savjetu, Krivičnog zakonika, Zakona o krivičnom postupku i sl), izmjene/preporuke u najvažnijem dijelu obuhvataju:

- Oblast nezavisnost pravosuđa koja u bitnom podrazumijeva izmjenu Ustava u skladu sa preporukama Venecijanske komisije koje se odnose na sastav Sudskog savjeta i izbora predsjednika Vrhovnog suda, razloga za razrješenje sudija, uspostavljanje jednistvenog sistema izbora sudija na nivou države na osnovu postupka koji mora biti transparentan i zasnovan na  zaslugama, uspostavljanje periodičnog ocjenjivanja rada sudija i predsjednika sudova, uvođenje sistema napredovanja na rezultatima rada, uvođenje kriterijuma za trajno upućivanje sudija iz jednog suda u drugi na dobrovoljnoj osnovi, jačanje administrativnih kapaciteta Sekretarijata Sudskog savjeta, osiguranje interne samostalnosti sudija.

- Oblast nepristrasnosti pravosuđa koja obuhvata uspostavljanje i poboljšanje sistema slučajne dodjele predmeta u okviru pravosudnog informacionog sistema-PRIS-a, prijavu imovine nosilaca sudijske funkcije, izmjenu Kodeksa sudijske etike i efikasno praćenje njegovih odredbi.

- Oblast odgovornosti u pravosuđu koja podrazumijeva uređivanje disciplinske odgovornosti i disciplinskog postupka, osnaživanje postupka za skidanje funkcionalnog imuniteta sudija.

- Oblast profesionalizma, stručnosti i efikasnosti u pravosuđu – uspostavljanje pouzdane i konzistentne sudske statistike u skladu sa CEPEJ smjernicama, dalje unapređenje PRIS-a, racionalizaciju sudske mreže, praćenje i rješavanje zaostalih predmeta, unapređenje izvršenja parničnih presuda, jačanje, efikasno funkcionisanje i transformacija Centra za edukaciju nosilaca pravosudne funkcije, razvoj podsticajnih mjera za unapređivanje dobrovoljne mobilnosti sudija.

- Procesuiranje krivičnih djela ratnih zločina pred domaćim organima – obuka sudija koji postupaju u ovim predmetima, zaštita svjedoka/žrtava ratnih zločina, izvještavanje o postupanju u sudskim predmetima za novčanu naknadu štete civilnim žrtvama ratnih zločina.

- Borba protiv korupcije (Represivne radnje protiv korupcije) - Kako je Evropska unija jasno opredijeljena za bezuslovnu i čvrstu borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala, to je represija korupcije neizostavan element Akcionog plana. Iako represivna oblast podrazumijeva najvažnije promjene u radu policije i tužilaštva (kao što je formiranje Specijalnog državnog tužilaštva po uzoru na hrvatski USKOK), u dijelu promjena sudskog sistema Akcioni plan pretpostavlja kontinuiranu specijalističku obuku sudija u ocjeni dokaza pribavljenih savremenim istražnim metodama i finansijskim istragama, zajedničke obuke policije, tužilaca i sudija koji postupaju u navedenim predmetima, unapređenje jednoobrazne statistike o koruptivnim predmetima u okviru PRIS-a, centralizaciju nadležnosti za krivična djela organizovanog kriminala, korupcije, terorizma i ratnih zločina kod Višeg suda u Podgorici i zaštitu lica koja prijavljuju korupciju.

 -  Temeljna prava – primjena Zakona o zaštiti prava na suđenje u razumnom roku, izvještavanje o sudskim predmetima i krivičnim sankcijama za predmete nasilja nad novinarima, obuka sudija o dejstvu ustavne žalbe, primjeni prakse Evropskog suda za ljudska prava u oblasti slobode izražavanja, zabrana diskriminacije, zaštita od porodičnog nasilja, elektronska evidencija sudskih predmeta nasilja u porodici i slučajeva maloljetničke delikvencije, unapređenje sudske infrastrukture, podizanje svijesti građana i izrada analize odobrenih slučajeva besplatne pravne pomoći.

Ključne mjere AP 23 koje su nužne za jačanje nezavisnosti sudske grane vlasti već su ispunjene. Na temelju usvojenih Ustavnih amandmana , odnosno amandmana VI-IX koji se odnose na sudstvo, usvojeni su Zakon o izmjeni i dopunama Zakona o sudovima  i Zakon o izmjeni Zakona o Sudskom savjetu . Ovi Zakoni nužno su ojačali autonomiju sudske vlasti (nadležnost Vrhovnog suda, izbor i sastav Sudskog savjeta) i eleminisali dotadašnji mogući politički uticaj u izboru predsjednika Vrhovnog suda.

Na osnovu novih zakonskih odredaba o izboru i sastavu Sudskog savjeta 2.07.2014. godine konstituisan je novi Sudski savjet i izabran njegov predsjednik iz reda članova Savjeta koji su ugledni pravnici. To podrazumijeva da u novom sastavu Sudskog savjeta predsjednik Vrhovnog suda po službenoj dužnosti ne kumulira funkciju predsjednika Savjeta, već je sada isključivo samo njegov član. Takođe, sproveden je postupak izbora predsjednika Vrhovnog suda u skladu s Ustavnim amandmanima, Zakonom o sudovima i Sudskom savjetu, po kojem predsjednika Vrhovnog suda po prvi put, dvotrećinskom većinom, bira     Sudski savjet i to na predlog Opšte sjednice Vrhovnog suda. Tako je Sudski savjet 26.07.2014. godine, na IV sjednici, tajnim glasanjem, izabrao predsjednika Vrhovnog suda  kome je povjeren mandat čelnika sudske vlasti u narednom petogodišnjem periodu.

Ključne promjene koje zahtijeva evropski integracioni proces Crne Gore u oblasti sudstva pretočene su u tekst Zakona o sudovima  i Zakona o Sudskom savjetu i sudijama  koji su osnova za korjenitu reformu nacionalnog sudskog sistema. U okviru redovnih sudova osnovana su tri suda za prekršaje i Viši sud za prekršaje, ojačana je nezavisnost i nepristrasnost sudijske funkcije, unaprijeđena njihova odgovornost kroz jačanje disciplinske odgovornosti i uvođenjem jedinstvenog, transparentnog sistema za zapošljavanje zasnovanog na zaslugama i objektivnim kriterijumima.

Koliko je poglavlje 23 važno za evropsku budućnost cijelog crnogorskog društva govori činjenica da Vlada Crne Gore, prvo na kvartalnom, a potom na polugodišnjem  periodu, usvaja Izvještaj o realizaciji mjera iz Akcionog plana za poglavlje 23, čime realizaciju mjera, preko članova Radne grupe-odgovornih osoba, čini aktuelnom i obaveznom za pravovremenu i kontinuiranu angažovanost svih institucija uključenih u proces pristupanja EU, a u prvom redu sudstva.

Strategija reforme pravosuđa

I pored Akcionog plana za poglavlje 23, u oblasti reforme pravosuđa nije se stalo samo na ovom ključnom dokumentu. Prepoznajući iste probleme i izazove, Vlada Crne Gore je usvojila i Strategiju reforme pravosuđa 2014-2018 koja se suštinski oslanja na pomenuti Akcioni plan. Zato je usvajanje pomenute Strategije koliko korisno toliko i nužno za ostvarivanje strateških ciljeva sudstva – jačanje nezavisnosti, nepristrasnosti, odgovornosti i transparentnosti pravosuđa, odnosno sudske grane vlasti.

Imajući u vidu da se Strategija reforme pravosuđa u potpunosti oslanja na mjere iz Akcionog plana za poglavlje 23, jasno je da reforma pravosudnog sistema prati proces njegovog usklađivanja sa tekovinom i standardima Evropske unije.


•    Poglavlje 24 „Pravda, sloboda i bezbjednost“

Poglavlje 24 „Pravda, sloboda i bezbjednost“ zbog svoje obimnosti podijeljeno je na više podoblasti: migracije, azil, viznu politiku, vanjske granice i šengen, pravosudnu saradnju u građanskim i krivičnim stvarima, policijsku saradnju i borbu protiv organizovanog kriminala,  borbu protiv terorizma, saradnju u oblasti droga, carinsku saradnju i falsifikovanje eura.

Iako se u najvećem dijelu Akcioni plan za poglavlje 24 ne odnosi na oblast pravosuđa kao što je slučaj kod poglavlja 23, u bitnom se mjere/preporuke za unapređenje sudskog sistema odnose na:

- Pravosudnu saradnju u građanskim i krivičnim stvarima - analizu nacionalnog parničnog procesnog, izvršnog i krivičnog zakonodavstva i stepen usklađenosti sa pravnom tekovinom EU, sudsku praksu i načelne pravne stavove Vrhovnog suda o primjeni novog Zakona o međunarodnom privatnom pravu i Zakona o međunarodnoj pravnoj pomoći u krivičnim stvarima i obuke sudija.

- Borbu protiv organizovanog kriminala - centralizaciju nadležnosti za krivična djela organizovanog kriminala, korupcije, terorizma i ratnih zločina kod Višeg suda u Podgorici, uspostavljanje kanala sigurne komunikacije za razmjenu elektronske pošte i informacija između policije, Specijalnog državnog tužilaštva i Višeg suda, obuke sudija o finansijskim istragama, otkrivanju i zamrzavanju imovine stečene krivičnim djelom i trgovini ljudima.

- Borbu protiv terorizma - obuke za službenike pravosudnih organa koji rade na krivičnim predmetima terorizma i sa njim povezanih krivičnih djela.
 
Odlukom Vlade Crne Gore („Sl.list CG“, br. 24/14) obrazovana je Radna grupa za pripremu i vođenje pregovora o pristupanju Crne Gore Evropskoj uniji za oblast pravne tekovine Evropske unije koja se odnosi na pregovaračko poglavlje 24 – Pravda, sloboda i bezbjednost u čijem radu učestvuje jedan predstavnik sudstva.


•    Crnogorsko sudstvo deset godina kasnije 2006-2016 -  Gdje smo sada i šta se očekuje?

Iako tranzicioni proces Crne Gore traje više od dvadeset godina, sticanje/obnova nezavisnosti 2006. godine donijela je novu energiju izgradnje Crne Gore u demokratsku i pravnu državu. I pored toga što se nacionalna ekonomija transformiše u onu kapitalističkog karaktera, dalja transformacija društva u sistem odgovornih, jakih i pouzdanih institucija i puni razvoj civilnog sektora predstavlja neophodnost.

Započete pristupne pregovore Crne Gore i Evropske unije karakteriše osobenost po kojoj je naša država prva zemlja kandidat na koju se primjenjuje novi pristup u pregovorima. To podrazumijeva da se poglavlja 23 i 24 otvaraju na početku pregovora s EU i ostaju otvorena do zatvaranja svih ostalih poglavlja. U slučaju da napredak u ovim ključnim poglavljima ne ide željenom dinamikom za posljedicu može doći do blokiranja daljeg napretka u svim ostalim poglavljima, a samim tim i daljeg evropskog puta Crne Gore.

U evropskom, ali i evroatlantskom integracionom procesu crnogorsko sudstvo je pod budnim okom domaće i međunarodne javnosti. To ne bez razloga, jer je kvalitetan rad sudova i pristup pravdi osnova za razvoj svih drugih društvenih oblasti i temelj privlačenja stranih investicija.

Usvojeni amandmani na Ustav Crne Gore i nova zakonska rješenja bili su prvi korak izgradnje čvrstog i nezavisnog sudskog sistema. Spočitavanje političke zavisnosti sudstva kroz raniji izbor predsjednika Vrhovnog suda - izbor u Skupštini na predlog predsjednika Države, Skupštine i Vlade, konačno je eliminisan jer predsjednika najviše sudske instance po prvi put bira struka.

Ustavne i zakonske promjene koje se odnose na sastav Sudskog savjeta i izbora čelne figure sudstva bili su neophodan korak ka realizaciji ostalih ciljeva iz Akcionog plana za poglavlje 23. Usvojeni amandmani zahtijevali su izmjenu najvažnijih materijalnih i procesnih zakona i njihovu punu primjenu u praksi, a koji su osnov nezavisnosti i samostalnosti rada sudija. Zbog toga je usvajanje i primjena novih organskih zakona u sudstvu - Zakona o sudovima i Zakona o Sudskom savjetu i sudijama pretpostavka ispunjenja svih mjera iz Akcionog plana koje se prvenstveno tiču racionalizacije sudske mreže, izbora, napredovanja, dobrovoljnog premještanja sudija i ocjenjivanja sudija na osnovu objektivnih i jasno razrađenih kriterijuma, jačanja disciplinske odgovornosti, integriteta sudija i sl.

Deset godina kasnije crnogorsko sudstvo je u Izvještaju Evropske komisije o Crnoj Gori za 2015. najbolje ocijenjeno od svih država koje pretenduju na članstvo u EU. Prostora za dalje unapređenje svakako da ima. Zbog toga je implementacija novih zakonskih rješenja preduslov potpunog usaglašavanja nacionalnog sudskog sistema s evropskim i međunarodnim standardima u oblasti efikasnosti, nezavisnosti, nepristrasnosti i odgovornosti rada nosilaca sudijske funkcije.

Iako je nezahvalno prognozirati kada će Crna Gora postati punopravna članica Evropske unije, danas sa sigurnošću ipak možemo konstatovati da je izvjesno da je crnogorsko sudstvo i pravosuđe generalno pretrpjelo korjenite reforme. Sprovedene i tekuće reforme u osnovi imaju jačanje samostalnosti, nezavisnosti i efikasnosti sudova, ali i veću odgovornost nosilaca sudijske funkcije. Svi postavljeni ciljevi su u svrhu jačanja vladavine prava, pravne sigurnosti i garancije pravičnog suđenja.

Budući da su sudije te koje odlučuju o životima, slobodama, pravima, obavezama i imovini građana i pravnih lica, osnaživanje njihove nepristrasnosti, dobro osmišljena i kontinuirana obuka, unapređenje znanja o pravu Evropske unije i praksi Evropskog suda za ljudska prava u Strazburu, efikasnost i kvalitet rada, ciljevi su koji se moraju realizovati ukoliko Crna Gora želi položiti prijemni ispit za ulazak u Zajednicu evropskih naroda.

Ulazak u EU pak ne treba biti cilj za sebe. Cilj evropskih integracija treba da bude svijest o potrebi transformacije društva u modernu demokratiju, kako bi se ispunjenje kopenhaških kriterijuma, uspostava stabilnih i pouzdanih institucija i jake ekonomije, prvenstveno odrazilo na jačanje vladavine prava i bolji kvalitet života crnogorskih građana.

Biti član EU može se poimati kao veliki cilj, ali isti je neophodan ukoliko se sagleda njegov krajnji rezultat - društveni sistem usklađen s evropskim standardima u kojima sudski sistem predstavlja glavnu polugu garancije i zaštite ljudskih prava i sloboda građana.

Iako je u posljednjoj dekadi ostvaren izuzetan napredak, pred crnogorskim sudskim sistemom je i dalje zahtjevan period pune implementacije zacrtanih ciljeva, odnosno postizanja i očuvanja nezavisnog, samostalnog, efikasnog i nepristrasnog rada, pravilne primjene zakonskih propisa, pravila međunarodnog prava i usvojenih demokratskih standarda.
    
Do dana punopravnog članstva Crne Gore u Evropsku uniju na sudijama, sudskoj administraciji, Sudskom savjetu i Vrhovnom sudu, ali neminovno i na donosiocima političkih odluka, obaveza je dosljedne realizacije Akcionih planova za poglavlje 23 i 24 i Strategije reforme pravosuđa 2014-2018. To iz razloga što su poglavlja 23 i 24 najzahtjevnija i ona koja ćemo posljednja zatvoriti, dok je poglavlje 23, koje nije toliko mjerljivo kao ostala, podložno percepciji i diskrecionoj ocjeni država članica EU o viđenju nacionalnog pravosuđa kao nezavisnog, efikasnog, odgovornog i transparentnog.

Imajući u vidu da je srce pravosudnog sistema sudska vlast, posvećenost, veliki trud i ozbiljnost u radu neizostavno će voditi ispunjenju cilja - zaokruživanju razvoja crnogorskog sudskog sistema i ravnopravnosti sa sudskim sistemima država članica EU. Stoga, efikasan rad sudstva u integracionom procesu Crne Gore u Evropsku uniju ne predstavlja samo korak naprijed u sticanju punopravnog članstva, već i cilj sam za sebe koji će dovesti do jačanja vladavine prava, pravne sigurnosti, poštovanja ljudskih prava i osnovnih sloboda, a koje su preduslov dalje demokratizacije društva i zadovoljstva crnogorskih građana.

•    Pristupanje NATO-u

Sjeverno-atlantski savez ili NATO je međunarodna odbrambeno-bezbjednosna organizacija osnovana 4. aprila 1949. godine u Vašingtonu, SAD. Od uspostavljanja zvaničnih odnosa Crne Gore i NATO 29. novembra 2006. godine, kada je Crna Gora pozvana u članstvo Partnerstva za mir, najvažniji datum u evroatlantskim integracijama je 2. decembar 2015. godine. Tada je Crna Gora zvanično dobila poziv za punopravno članstvo u NATO. Odluku su jednoglasno donijeli ministri vanjskih poslova 28 zemalja članica Alijanse.

Ako se ima u vidu da je poseban fokus u pristupanju NATO-u bio na jačanju vladavine prava i borbi protiv organizovanog kriminala i korupcije, ovom istorijskom uspjehu naše države umnogome je doprinijela sudska vlast, budući da su rezultati sudova bili ključni za dobijanje pozivnice.

Snažna posvećenost sudstva realizaciji zacrtanih ciljeva u postupku njegove sveobuhvatne reforme biće snažan zamajac daljem jačanju vladavine prava kao temelja pravne države i suzbijanju korupcije i organizovanog kriminala. Upravo mjerljivi rezultati u ovim oblastima biće pod pažnjom članica Alijanse od čijih nacionalnih parlamenata se očekuje da ratifikuju jednom  potpisani Protokol o pristupanju Crne Gore NATO-u. Tek tada naša država će pristupiti Vašingtonskom sporazumu, pridružiti se Alijansi i time postati najmlađa punopravna, tj. 29. članica.

                                
PREDSJEDNICA SUDA
                                        Vesna Medenica








 





SVEČANA PROSLAVA DANA CRNOGORSKOG SUDSTVA

27. 10. 2016.

Svečana akademija u čast proslave 29.oktobra – Dana crnogorskog sudstva biće održana 29.oktobra 2016.godine u Budvi, u organizaciji Vrhovnog suda Crne Gore i Udruženja sudija Crne Gore.
U svečanom dijelu prisutnima će se obratiti:
  • predsjednica Vrhovnog suda Crne Gore, Vesna Medenica
  • ministar pravde, Zoran Pažin
  • predsjednica Udruženja sudija Crne Gore, Hasnija Simonović, kao i
  • počasni gosti koji svojim prisustvom daju veliku podršku sudskoj grani vlasti.
 
Tokom svečanog dijela biće prikazan i kratkometražni film o najznačajnijim dostignućima crnogorskog sudstva 29.10.2015.-29.10.2016, čime će biti promovisana inovorana Monografija Vrhovnog suda Crne Gore.
U okviru obilježavanja Dana crnogorskog sudstva biće upriličena i likovna izložba slikarke Vesne Begović, u galerijskom prostoru hotela "Avala", 29.oktobra u periodu od 19.00 do 20.00 časova.
Pozivamo novinare /snimatelje Vašeg medija da prisustvuju najavljenoj Akademiji koja će se održati u subotu, 29.oktobra 2016.godine, u 10.00h, u Budvi u hotelu “Avala”.
 
                                                                                                              KABINET PREDSJEDNICE





29. oktobar - Dan crnogorskog sudstva

 
28.10.2015, hotel „Ramada“, Podgorica

 
POZDRAVNI GOVOR PREDSJEDNICE VRHOVNOG SUDA VESNE MEDENICE
 

Misija sudstva u svakoj demokratskoj državi je da garantuje postojanje vladavine prava, obezbijedi pravilnu primjenu zakona na nepristrasan, pravičan i efikasan način i da punu podršku zaštiti ugroženih i povrijeđenih ljudskih prava i osnovnih sloboda.
Od 2007. godine i usvajanja prve Strategije reforme pravosuđa, crnogorsko sudstvo se transformisalo u efikasniji, ažurniji i transparentniji sistem.
 
Potpuna i kontinuirana realizacija mjera iz Strategije reforme pravosuđa i pratećeg Akcionog plana do 2012. godine pokazala je punu posvećenost sudske grane vlasti prevazilaženju uočenih slabosti i problema, ali i ozbiljan pristup procesu petogodišnjih reformi koje su dovele do očiglednog napretka u funkcionisanju nacionalnog sudstva.
 
Završeni reformski ciklus doveo je do efikasnijih i kraćih sudskih postupaka, kvalitetnijeg ostvarivanja i zaštite ljudskih prava, kao i većoj svijesti o nužnosti poštovanja prava na suđenje u razumnom roku.
 
Uspješnost prethodne reforme i postignuti rezultati rada sudova, koji čine najveći i suštinski dio pravosuđa, nijesu upitni, jer su upravo oni bili ključni za započinjanje pristupnih pregovora Crne Gore i Evropske unije.
 
Međutim, opredijeljenost naše države za evropske i evroatlantske integracije nameću potrebu postavljanja novih, izazovnijih ciljeva pred crnogorski pravosudni, a samim tim i sudski sistem. A oni nužno zahtijevaju nove reforme i prilagođavanje evropskim tekovinama i standardima.
 
Nova Strategija reforme pravosuđa za period 2014-2018. godina i drugi važni strateški dokumenti i akcioni planovi, koji prate nova zakonska rješenja, korisni su i neophodni za ostvarivanje primarnih ciljeva kojima težimo - jačanju nezavisnosti, nepristrasnosti, odgovornosti i transparentnosti sudske grane vlasti.
 
Efikasnost sudstva kao mjerilo našeg rada tražilo je neminovnu racionalizaciju sudske mreže, skraćenje sudskih procedura, normativne i institucionalne promjene, izmjene organizacionih zakona i zakonskih akata u krivičnoj i građanskoj materiji.
 
Sprovodeći Plan racionalizacije pravosudne mreže, u ovoj godini došlo je do ukidanja Specijalizovanog odjeljenja za borbu protiv korupcije, organizovanog kriminala, terorizma i ratnih zločina u Višem sudu u Bijelom Polju i koncentracije borbe protiv korupcije i organizovanog kriminala kod Višeg suda u Podgorici. Takođe, došlo je do specijalizacije nadležnosti u privrednim stvarima, odnosno do ukidanja Privrednog suda u Bijelom Polju i formiranja Privrednog suda Crne Gore sa sjedištem u Podgorici. Formirani su i prekršajni sudovi koji su postali dio redovnog sudskog sistema.
 
Ne računajući sudije za prekršaje, Crna Gora ima 260 sudija što je, s obzirom na broj stanovnika i CEPEJ standarde, iznad evropskog prosjeka. Međutim, ako se ima u vidu priliv predmeta koji posljednjih godina ima trend konstantnog rasta onda je postojeći broj sudija prihvatljiv i potreban, jer sudije pojedinačno u radu imaju izuzetno veliki broj predmeta.
 
U prošloj godini nacionalne sudije su bile opterećene prosječno sa po 519,34 predmeta, završili su 379,87 predmeta, dok je ostalo nezavršenih predmeta po sudiji 139,44 ili 4,46% manje u odnosu na 2013. godinu.
 
Ovi podaci potvrda su napornog rada sudija i posvećenosti obavezi rješavanja predmeta u zakonom propisanim rokovima. Tako je u 2014. godini svega 1,65% odluka izrađeno nakon zakonskog roka, što je rezultat za svaku pohvalu budući da je ovaj procenat u odnosu na 2013. godinu manji za 3,38%.
 
Da je napredak ostvaren ne samo u blagovremenosti izrade sudskih odluka potvrđuje i kvalitet rada sudova koji je poboljšan za 1,37%, koliko je više potvrđenih odluka od strane žalbenih instanci.
 
Na kraju prošle godine kod svih sudova, po svim vrstama predmeta, bilo je svega 3.192 neriješenih predmeta starijih od tri godine. Ovaj podatak svakako ohrabruje jer se s istim ne mogu pohvaliti kako države kandidati za članstvo u Evropsku uniju, tako ni brojne članice EU. Smanjenje zaostalog broja predmeta i dalje će biti naš glavni cilj, a vjerujem i dalje ona osobenost koja će sudstvo Crne Gore u regionu i šire činiti prepoznatljivim, pozitivnim primjerom.
 
Puno poštovanje prava na suđenje u razumnom roku i dalje će biti naša strateška smjernica koja će pretpostavljati poboljšanje sistema praćenja dužine trajanja sudskih postupaka putem informacionog sistema, razvijanje sistema mjerenja radnog opterećenja sudija, efikasniju zaštitu prava na suđenje u razumnom roku, podsticanje i veću primjenu alternativnih načina rješavanja sporova.
 
Osim maksimalnog korišćenja informacionih tehnologija u sudovima, kvalitetne i kontinuirane edukacije sudija i sudske administracije, u narednom periodu posebnu pažnju posvetićemo i unapređenju znanja nosilaca sudijske funkcije o praksi Evropskog suda za ljudska prava i pravu Evropske unije, a sve u cilju ujednačavanja i usklađivanja nacionalne sudske prakse s evropskom.
 
Vjerujemo i da će se konačno spoznati značaj opredjeljenja dovoljnih finansijskih sredstava za infrastrukturno unapređenje, poboljšanje uslova rada i jačanje bezbjednosti zgrada sudova. Na taj način omogućićemo licima sa posebnim potrebama i drugim ranjivim kategorijama nesmetan pristup sudovima i potvrditi da je dostupnost sudova i pravde jednaka za sve građane bez obzira na njihovu posebnost ili lično svojstvo.
 
Uspješnost dosadašnjih reformi u sudstvu potvrđuje našu odlučnost u realizaciji postavljenih zadataka i opredjeljenje da unapređujemo efikasnost, ažurnost i efektivnost svog rada.
 
I dok su rezultati sudova za svaku pohvalu, ne smijemo zaboraviti činjenicu da većina sudija i zaposlenih nema riješeno stambeno pitanje. Polazeći od značaja koji sudovi imaju za cjelokupno društvo i evropsku budućnost Crne Gore, nesumnjivo je da ekonomski položaj nosilaca sudijske funkcije i sudske administracije mora biti ekvivalentan uloženom trudu i radu.
 
Vjerujemo da ćemo uz podršku izvršne vlasti konačno naći rješenje da poboljšamo njihov materijalni položaj i stvorimo potrebne uslove rada dostojne težine uloge dijeljenja pravde, jer kako Magna karta sudija kaže "Nezavisnost i samostalnost sudstva su osnovni preduslovi za funkcionisanje pravosuđa", a "sudska nezavisnost treba da bude statutarna, funkcionalna i finansijska".
 
Uvažene kolege,
 
Dosadašnji uspjesi sudstva jesu mjerljivi, ali nijesu dovoljni i konačni. U vremenu koje je pred nama nastojte da ozbiljno i potpuno odgovorite ciljevima postavljenim pred sudsku granu vlasti i trasiranoj politici sudova, a zauzvrat nadam se da će Vaš integritet, autoritet i nezavisnost biti adekvatno vrednovan.
 
U toj vjeri čestitam Vam 29. oktobar - Dan crnogorskog sudstva.






SVEČANA PROSLAVA DANA CRNOGORSKOG SUDSTVA

Svečana akademija u čast proslave 29. oktobra - Dana crnogorskog sudstva biće održana 29. oktobra 2014. godine na Cetinju, u organizaciji Vrhovnog suda Crne Gore i Udruženja sudija Crne Gore.
 
U svečanom dijelu prisutnima će se obratiti:
 
- predsjednik Skupštine Crne Gore Ranko Krivokapić
- potpredsjednik Vlade i ministar pravde Duško Marković
- predsjednik Sudskog savjeta prof.dr Mladen Vukčević
- predsjednik Udruženja sudija Crne Gore Hasnija Simonović
- predsjednik Vrhovnog suda Crne Gore Vesna Medenica
 
Svečani dio obuhvatiće i kratkometražni film o dostignućima crnogorskog sudstva 29.10.2013-29.10.2014.
       
Pozivamo novinare/snimatelje Vašeg medija da prisustvuju najavljenoj Akademiji koja će se održati u srijedu, 29. oktobra 2014. godine, u 10.00h, u Vladinom domu na Cetinju.